Yasal Uyarı

Bu site, ALS hastalığı ile ilgili haber ve bilgilendirme sitesidir. Tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Tıbbi bir durumla ilgili sorularınız için her zaman doktorunuzla görüşün. Dr. Alper Kaya
PLS etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
PLS etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

23 Kasım 2022 Çarşamba

ALS hastalığının sınıflandırması

ALS olguları ailesel ve sporadik (kalıtsal olmayan) olarak ayrılır. 

Sporadik ALS: 

ALS vakalarının %90'ı sporadiktir, yani bu olgularda aile öyküsü yoktur. Sporadik olgularda ALS  hastalığının neden kaynaklandığı bilinmemektedir.

Ailesel ALS: 

ALS vakalarının %10unda hastalık bazı genetik mutasyonlar nedeniyle ortaya çıkmaktadır. En çok bilinen mutasyonlar, SOD1 C9orf72, tdp43, Fus mutasyonlarıdır. 

ALS hastalığı, ilerleyici bir motor nöron hastalığıdır. Motor nöronlar, beynimizin korteks denilen tabakasında motor alan adı verilen bölgesinde istemli hareketleri başlatan üst motor nöronlar ve elektriksel uyarıları taşıyan omurilikteki alt motor nöronlardan oluşur. 

ALS hastalığında hem üst hem de alt motor nöronların dejenerasyonu sözkonusudur.  

ALS hastalığında duysal tutulum görülmez. Ağrı, ısı, basınç, temas gibi duyular ve 5 duyu sağlam kalmaktadır. İdrar ve dışkı kontrolü genellikle sağlam kalmaktadır. Cinsel fonksiyon sağlam kalmaktadır. 

ALS hastalığının başlangıç yerine göre 2 gruba ayrılır. Spinal (limb) veya uzuv başlangıçlı ve bulber (soğancık bölgesi) başlangıçlı olarak adlandırılır. 

Spinal başlayan ALS: 

Spinal başlayan ALS türünde ayak, bacak, eller, kollarda simetrik olmayan kas güçsüzlüğü ve seğirmeler ilk belirtiler olabilir. Yutma, konuşma, solunum güçlüğü ise daha sonra ortaya çıkar. 

Bulber başlayan ALS

Bulber başlayan ALS türünde ise konuşma, yutma, solunum güçlüğü gibi belirtiler daha erken görülür. 

Yürüme, el becerisi, kas güçsüzlüğü daha sonra ortaya çıkar. 

ALS hastalığının diğer sınıflandırması ise motor nöronların daha çok etkilendiği bölgeye göre yapılır 

Klasik ALS

Üst ve alt motor sinir hücrelerinin (nöronlar) bozulması ile karakterize, ilerleyici bir nörolojik hastalıktır. Klasik ALS, ALS’li tüm hastaların üçte ikisinden fazlasını kapsar.

Primer Lateral Skleroz

Üst motor sinir hücrelerinin (nöronlar) bozulduğu, ilerleyeci nörolojik bir hastalıktır. Alt motor nöronlar iki yıl içinde etkilenmezse, hastalık genellikle saf bir üst motor nöron hastalığı olarak kalır. Primer Lateral Skleroz tüm ALS formları içinde en nadir görülenidir.

Progresif Bulbar Felç (PBP)

Alt motor sinir hücresinin (nöron) bozulması nedeniyle konuşma, çiğneme ve yutma güçlüğü ile başlayan bir durumdur. Bu bozukluk, ALS'li tüm hastaların yaklaşık % 25'ini kapsar.

Progresif Musküler Atrofi (PMA

Alt motor nöronların kötüleştiği progresif nörolojik bir hastalıktır. Üst motor nöronlar iki yıl içinde etkilenmezse, hastalık genellikle saf bir alt motor nöron hastalığı olarak kalır

Hastalığın yavaş veya hızlı ilerlemesini önceden tahmin etmek mümkün değildir. 


31 Mart 2019 Pazar

Primer Lateral Skleroz (PLS) nedir?

Merkezi sinir sisteminde iki çeşit motor nöron bulunmaktadır. Bunlardan ilki beyinde bulunan birinci (üst) motor nöron, diğeri ise omurilikte bulunan ikinci (alt) motor nörondur. PLS’de sadece birinci (üst) motor nöronlar tutulmaktadır.

Primer lateral sklerozda hangi belirtiler olur?
Motor nöronların tutulmasına bağlı olarak hastalarda kas güçsüzlüğü gelişir. Bu nedenle hastalarda izlenen en sık bulgu, yıllar içinde kötüleşen yürüme güçlüğüdür. Buna peltek konuşma ve kollarda güçsüzlük de eklenebilir.

PLS’de, sadece motor nöronların işlevlerini kaybetmesi nedeni ile hastalarda duysal yakınmalar olmamaktadır.

Primer lateral skleroz (PLS) ile amiyotrofik lateral skleroz (ALS) arasındaki fark nedir?

ALS’de PLS’nin aksine hem üst hem de alt motor nöronlar tutulur. Bu nedenle ALS hastalarında sadece kas güçsüzlüğü değil, aynı zamanda kaslarda seğirme ve kaslarda erime gibi bulgular da izlenir.

Primer lateral sklerozun tanısı nasıl konur?

PLS’nin tanısında nörolojik muayene, kan incelemeleri, beyin ve omurilik MR incelemeleri ve elekromiyografi (EMG) incelemelerinin yapılması gerekmektedir. EMG incelemesi sayesinde hastalarda alt motor nöron tutulumu olup olmadığına bakılarak ALS ve PLS ayırımı yapılabilmektedir.

Bu testler dışında bazı hastalarda SEP, VEP ve bel suyu incelemelerinin yapılması tanının kesinleşmesi için gerekebilir.

Primer lateral sklerozun (PLS) tedavisi nasıl yapılmaktadır?
PLS’yi ortadan kaldıran bir tedavi ne yazık ki bulunmamaktadır.

PLS’de sık olarak, ortaya çıkan belirtiler için belirti giderici tedaviler ve fizyoterapi önerilmektedir. Belirti giderici tedaviler içinde ağrı kesiciler ve kasılmaları engelleyen tedaviler sayılabilir.

17 Eylül 2010 Cuma

MOTOR NÖRON NEDİR?

Vücudumuzda istemli hareketleri yaptıran sistemin (piramidal sistem) 2 grup sinir hücresine Motor nöron denir.

Beynimizin 
Motor merkezinde (Motor alan, Brodman 44. Alanı, girus presentralis) oluşan elektriksel uyarılar, omuriliğe kadar 1.Motor nöron (alfa motor nöron) denilen sinir hücresi tarafından iletilir. Beyin korteksinden omuriliğe kadar gelen bölümdeki sinir hücrelerine birinci motor nöron (üst motor nöron)  
denir.

Omurilikte ön boynuz denilen bölgede 
ikinci motor nöron (alt motor nöron) başlar. 1 ve 2. motor nöron arasındaki elektriksel uyarı geçişi, Sinaps 
adı verilen boşlukta kimyasal işlemler ile gerçekleşir.Sinaps boşluğundan 2. motor nörona iletilen elektriksel uyarı, omurilikten çıktıktan sonra omur aralığında bulunan spinal ganglion (sinir düğümü)  içinden geçer. İlgili kas grubuna kadar iletilir. Bu elektriksel uyarı ile kaslarımız çalışır.Birinci ve/veya ikinci motor nöronu etkileyen hastalıklara genel olarak Motor Nöron Hastalığı (Motor Neuron Disease) denir.



ALS, bir motor nöron hastalığıdır. Hem üst hem de alt motor nöron tutulumu olur. Genellikle her iki isim de aynı anlamda kullanılmakla birlikte her motor nöron hastalığı ALS değildir!


ALS,  bu sinirleri etkileyen hastalıklardan sadece birisidir. Örneğin ALS hastalığı 1+2 motor nöronları etkiler. Ailesel ALS de  motor nöron içerisinde nedeni bilinmeyen bir şekilde SOD 1 enzim bozukluğu vardır. (bilebildiğimiz nedenlerden sadece bir tanesi) Son zamanlarda sporadik ALS hastalarında da kompleks mutasyonlar bulunmuştur.  Ayrıca ALS de motor nöron ölümünden  astrosit (oligodendrosit) hücreleri de
sorumlu tutulmaktadır.
Ön boynuz
Ön boynuz, omuriliğin ön bölgesindeki gri maddedir . Anterior, latincede "ön"  anlamındadır. Omurilik kesitlerinde bir boynuz gibi göründüğü için ön boynuz olarak adlandırılır. 

Ön boynuz, iskelet kaslarını uyaran ve sonuç olarak vücudumuzda harekete neden olan alfa motor nöronların hücre gövdelerini içerir. Aynı zamanda yerel bağlantılardan sorumlu nöronları ve kas iğciği hassasiyetini düzenlemeye yardımcı olan gama motor nöronlarını içerir.




Ön gri boynuz nerededir?
Ön gri boynuz, omuriliğin öne bakan tarafında bulunur.

Ön boynuzdan ne tür bir elektriksel uyarı geçer?
Ön boynuz motor nöronlardan oluşur, bu nedenle hareket sinyalini taşır. 

Ön boynuz hastalığı nedir?
Ön boynuz hastalığı, omuriliğin ön boynuzunu etkileyen bir dizi tıbbi bozukluktan biridir. Ön boynuz hastalıkları arasında spinal müsküler atrofi, çocuk felci ve amyotrofik lateral skleroz (beyzbol oyuncusundan sonra Lou Gehrig Hastalığı olarak da bilinen ALS) bulunur. Aynı hastalık ünlü teorik fizikçi Stephen Hawking'i de etkilemişti .

Ön boynuzun işlevi nedir?
Ön gri sütun, iskelet kaslarını etkileyen motor nöronları içerir. Görevi, iskelet kaslarımıza hareket emri vermektir.


PLS (primer lateral skleroz)  ise sadece 1 motor nöronu etkiler. 
PMA  (Progresif Müsküler Atrofi)  ise sadece 2.Motor nöronuetkiler. 
SMA (Spinal müsküler Atrofi) hastalığında, 1 ve 2 motor nöron içerisinde doğuştan enzim üretme eksikliği vardır. Genetik bir hastalıktır.
Bunların dışında motor nöron sistemini etkileyen pek çok hastalık daha vardır.

http://neuromuscular.wustl.edu/motor.html
Dr. Alper Kaya