Fiziksel Engelliler için Yardımcı Teknoloji Ürünleri

Ellerini, ayaklarını kullanamayan veya kas güçsüzlüğü olanlar, konuşma, görme engelliler için pek çok yardımcı teknoloji ürünleri mevcuttur. Bu ürünler, genellikle güçsüz kasların daha az güç sar federek kullanabileceği ara birimlerden oluşur.

Fiziksel beceri gerektiren ürünler

Kas güçsüzlüğü nedeniyle fiziksel klavye kullanamayanlar için bazı çözümler mevcuttur. Örneğin:

Cep telefonu, tablet, Mouse, joystick, zil düğmesi, lazerli gözlük (baş hareketi), Eyetouch gözlük (göz kırpma), Haydi switch (pedal, buton), Smartnav, Eviacam yazılımı…

Yukarıda söz edilen ürünler kişisel duruma göre seçilmelidir.

Göz takip sistemi

Göz hareketleri (sağa-sola / yukarı-aşağı) sağlam, göz kapaklarının açık olması gerekiyor.

Göz bilgisayarı olarak biliniyor. Bir göz takip cihazı ve bir bilgisayar gerekiyor.

Bu cihazlarda en önemli konu, hastanın pozisyonuna göre en uygun monitör açısı ve konumunu belirlemektir. Monitör veya laptop tutucu aksesuar çok önemlidir.

Kalibrasyon güvenirliği ve hedefleme hassasiyeti göz takip cihazının özelliklerine göre değişir.

Her hasta göz bilgisayarı kullanamayabilir. Mutlaka deneyin sonra karar verin.

Dünyada göz takip cihazı üreten firmalar çoğunlukla araştırma amaçlı ürünleri pazarlıyorlar. Bunun yanında yardımcı teknoloji amacıyla kullanılan ürünler de satan firmalar var.

Göz takip (Eyetracking) ürünleri içinde en önde gelen firma Tobii firmasıdır. Hem araştırma hem yardımcı teknoloji hem de oyun amaçlı kullanılabilir ürünleri var. Bunlardan en çok bilineni Tobii Dynavox yardımcı teknoloji ürünleridir.

Firma İsveç ve Amerika'da faaliyet göstermektedir. Tüm dünyada yaygın temsilciliği vardır. Türkiye’de de temsilcisi bulunmaktadır. http://www.engelsizurunler.com.tr

Tobii dışında dünyada yardımcı teknoloji ürünleri pazarlayan diğer bilinen firmalar;

Lc technologies - Eyegaze https://eyegaze.com/products/eyegaze-edge/

Mygaze http://www.mygaze.com/

Smarttekas EyeNavigator Göz Takip Sistemi: Yerli teknoloji ve yazılım firmasıdır. Tobii 4c göz takip cihazı ile çalışan Eye Navigator yazılımı mevcuttur. Türkçe iletişim yazılımı, metin okuyucu ile birlikte geliyor.

http://www.smarttekas.com.tr/eyenavigator-goz-takip-sistemi/

Bunların dışında oyun amaçlı üretilmiş göz takip cihazları ile çalışan yazılımlar var.

Tobii 4c göz takip cihazı ile çalışan yazılımlar:

Windows 10 Göz takip beta: Windows 10 son sürümle birlikte yazılım yüklü geliyor. Göz takip cihazını usb portuna bağlamak yeterli. Sanal Klavye İngilizcedir. Bilgisayar kullanmak, yazı yazmak ve internette dolaşmak mümkündür.

https://gaming.tobii.com/

Optikey, ücretsiz bir iletişim yazılımı. Tobii eyeX, Tobii 4c, Eyetribe, Tobii pceye serisi göz takip cihazları ile uyumludur. Türkçe menü ve karakterler mevcuttur.  Windows işletim sisteminde çalışır, bilgisayar kullanmak, yazı yazmak ve internette dolaşmak mümkündür.

https://github.com/OptiKey/OptiKey/wiki

Gazespeaker: Tobii 4c göz takip cihazı le çalışıyor, hazır Türkçe menüleri var.

http://www.gazespeaker.org/

Yararlı bağlantılar

https://turkals.blogspot.com/p/als-hastas-ve-iletisim.html

http://www.engelsizurunler.com.tr/urunler_tobii_sistem.html

http://www.smarttekas.com.tr/eyenavigator-goz-takip-sistemi/

http://www.ms.com.tr/?lang=tr

https://gaming.tobii.com/

http://www.mygaze.com/

https://eyegaze.com/

https://www.tobiidynavox.com/

https://visuals.tech/

https://gozlerinleanlat.wordpress.com/

https://www.naturalpoint.com/smartnav/

http://eviacam.crea-si.com/

https://wiki.cogain.org/index.php/Gazetalk

https://www.senteacher.org/downloads/assistivetechnology/

https://01.org/acat

Düzenleme tarihi: 22.01.2019

Alper Kaya

ALS hastalarında iletişim seçenekleri

ALS-MNH hastalığı, ilerleyici kas güçsüzlüğü nedeniyle zaman içinde konuşma, el becerisi, yutma, solunum işlevlerinde ilerleyici bozulmaya neden olmaktadır. Hastaların iletişim kurabilmesi için basit bir alfabe tablosu başlangıçta yeterli olsa da hareket yeteneğini kaybeden hastalarda teknolojik çözümler de mevcuttur.

Göz bilgisayarı nedir?

İleri derecede fiziksel engelliler için geliştirilmiştir. Vücudu tamamen hareketsiz fakat göz hareketleri sağlam hastalarda kullanılıyor. Göz hareketlerini izleyen bir kızılötesi kamera, kızılötesi ışık kaynağı ve bilgisayardan oluşur. Bu sisteme göz takip sistemi (eyetracking) adı verilir. Ayrıca iletişim için geliştirilmiş bir yazılıma gerek vardır. Dünyada en çok bilinen Tobii, Dynavox, Lc technologies ürünleridir. Özellikle ALS, locked-in sendromu gibi fiziksel durumlar için geliştirilmiş dünya markalarıdır. Kalibrasyon, ışık ayarı sorunları en az seviyeye getirilmiştir. Çevrebirim kontrol (ışık, tv, perde, klima vs, fonksiyonları da bulunmaktadır (opsiyonlu) fiyatları 10000 tl civarındadır.

Bunların dışında son yıllarda daha çok bilgisayar oyun amaçlı, daha ucuz göz takip donanımları piyasada bulunmaktadır. Fiyatları 1000-1500 $ (bilgisayar hariç) civarında, usb 3 gereklidir. Örneğin, Smarttek eye navigator

Göz kırpma ile bilgisayar kullanmak

Göz kırpma hareketi sağlam olan hastalarda bir gözlük yardımı ile kırpma hareketi bilgisayarda tıklama işlemine dönüştürülür. Tarama özelliği olan özel yazılımı ile birlikte gelmektedir. fiyatı 1200$ civarında (bilgisayar hariç) Örneğin Eyetouch gözlük

Switch butonu ile bilgisayar kullanmak

Bir butona basarak bilgisayarda tıklama işlemine dönüştürülür. Tarama özelliği olan özel yazılımı ile birlikte gelmektedir. Switch butonu ve adaptörü 100$ civarındadır. Yazılımı 500 $ civarındadır. Örneğin Onscreencommunicator

Baş hareketleri ile bilgisayar kullanmak

Bir Kızılötesi kamera ve alın bölgesine yapışan bir yansıtıcıdan oluşur. Baş hareketleri, bilgisayarda mouse hareketine dönüştürülür. Sanal Klavye ve otomatik tıklama programı ile bilgisayar kullanmak mümkündür. Konuşamayanlar için metin okuyucu programlar mevcuttur. Fiyatı 1000 $ civarındadır (bilgisayar hariç) Örneğin Smartnav kamera

ALS-MNH Derneği imkânlar elverdiğince iletişim desteği vermektedir. Hangi hastanın hangi sistemi kullanabileceği kişiye göre değişiyor. İletişim sistemi ihtiyacı olan hastalarımızdan aşağıdaki koşullarda olanlara destek vermeye çalışıyor.

1- Dernek resmî üyesi olmak

2- Aidat borcu olmamak

3- Baş, boyun, baş hareketleri, göz kırpma, göz hareketlerini gösteren bir video

4- Başvuru yazısı (bilgi@als.org.tr adresimize mail ile başvuru yapabilirsiniz)

Not: Tüm başvurular İstanbul merkezde değerlendirilmektedir. İletişim sistemi alımları, derneğe bağış geldikçe yapılmaktadır. Hastalarımızın anket sonuçlarına göre en uygun donanımlar tercih edilmektedir. Başvuru sırasına göre ihtiyaç karşılanmaktadır.

Düşük maliyetli göz takip

ALS hastalığında iletişim çözümlerinden birisi de göz takip sistemidir. Düşük maliyetli göz takip çözümleri arayanlar için Gazespeaker oldukça kullanışlı bir yazılım. Türkçe desteği de var. Ücretsiz!
Eyetribe veya Tobii eyeX gibi bir düşük maliyetli kamera ile kullanılabilir. Bu sistem  Tobbi veya Dynavox yerine geçmez fakat temel iletişim için deneyebilirsiniz.
http://www.gazespeaker.org/