Bakteri filtresi, HME filtre

Bazı arkadaşların solunum cihazlarını gördüğümde "hastaya hava yollayan" kısımda filtre olmadığını görüyorum. 

Mutlaka o kısımda ince olan bakteri filtelerinden takılı olmalı. 

Resimde gördüğünüz kirli filtre 72 saat orada takılı ve ne hale gelmiş görüyorsunuz.

Bütçeniz el veriyorsa 24 saatte 1 değiştirmekte fayda var. Ben 2 günde 1 değişim yapıyorum.Bazı solunum cihazları daha da geç karartma yapabiliyor filtrede, artık siz kendiniz kararmaya başladığını görünce değişim yaparsınız.

2.Konu ise; Eğer "Isıtıcı nemlendirici" kullanmıyorsanız mutlaka solunum devresi ve deve boynu (Kateter mount) arasına "HME filtre, kalın olanlardan" takın, nemlendirme etkisi yapması için.

Deve boynu ve HME filtre için değişim süresininde en fazla 3 gün olması gerektiğini düşünüyorum.
Bütçe sıkıntı değilse,her gün değişim olsa ne güzel olur tabi.

Fatih Şen,  

7/24 bakım veren Hasta yakını, 

Teşekkürler

Solunum havasını nemlendirmek ve filtre kullanımı

Solunum havasının nemlendirilmesi çok önemli.

Trakeostomi ile solunum cihazı kullanan hastalarda solunum havasını nemlendirmek için çeşitli yöntemler var.

Örnek 1: Çift devreli solunum cihazı kullanan hasta

Ventilator, hastaya giden havanın basınç, volüm, solunum sayısını kontrol eder. Hastadan dönen devre yoluyla karbondioksit basınç, volümü de  kontrol eder. Devre kapalı olduğu için  hasta tarafına ısı-nem değişimi yapan HME tipi filtre takılır. Bunun avantajı, hastadan çıkan hava, filtre içinde hapsedilir, ventilator hastaya hava verirken bu ısı ve nem hastanın ısı kaybetmesini önler ve nemlendirici etkisi ile balgamı yumuşatır.

Örnek 2: Tek devreli solunum cihazı kullanan hasta

Ventilatör, hastaya giden havanın basınç, volüm, solunum sayısını kontrol eder. Hortum devresi boyunca uzanan ince bir hortumun bir ucu ventilatöre, diğer ucu eksoz görevi yapan valf kutusuna bağlıdır. Nefes alma sırasında ventilator hastaya pozitif basınçla hava verirken valf kapanır. Nefes verme sırasında valf açılır, karbondioksit dışarı verilir.

Ventilatör tek hortumlu devrelerde, geri dönen havanın basınç, karbondioksit gibi değerleri kontrol etmez. 

Bu durumda havanın ısıtılması-nemlendirilmesi için 2 seçenek vardır.

1- Hasta tarafına HME tipi filtre kullanmak  (Genellikle yeşil renkli filtreler)

2- Isıtıcı nemlendirici elektrikli aksesuar kullanmak, devreye sadece bakteri filtresi kullanmak

Bakteri filtresi ise elektrikli ısıtıcı nemlendirici ile hasta arasında bir yere takılır. Burada amaç, elektrikli ısıtıcı nemlendirici içinde bakteri üremesi olursa hastayı enfeksiyondan korumak için kullanılır. Elektrikli ısıtıcı nemlendirici temizliği çok önemlidir.

Örnek 3: Tek devreli solunum cihazı, bütünleşik elektrikli ısıtıcı nemlendirici aksesuar var

bu durumda cihazın hastaya giden hortum çıkışına bakteri filtresi yeterlidir.

Örnek 4: Çift devreli solunum cihazı kullanan hasta

Hastada balgam kuruyor, hasta üşüyor veya HME filtre hava direnci oluşturuyor, HME filtre çok masraflı geliyor.

Bu durumda elektrikli ısıtıcı nemlendirici aksesuar, hasta ile solunum cihazı arasına seri olarak bağlanır, elektrikli ısıtıcı nemlendirici aksesuar ile hastaya giden hortum arasına bakteri filtresi takılır.

 

Not:

Bütün solunum cihazlarının arkasında toz filtresi mevcuttur, zamanı geldiğinde değişim gerekiyor.

Kapalı devre, çift hortumlu solunum cihazları fazla nemden zarar görebilir. Bu nedenle bazı markalar hastadan dönen hortumun cihaza bağlandığı yere filtre takabiliyor.

Hstaya giden devredeki her  estra filtre,  hava direnci oluşturur. Nefes darlığı yapabilir.

HME filtreler her gün değiştirilir

Bakteri filtreleri kirlenince değiştirilir.

Hastanın solunum havasında yeterli nem olup olmadığı kateter mount içinde buhar birikmesinden anlaşılır.

Bazı soğuk ve kurak iklimlerde hortum devresinde oda serin ise yağmur etkisi ile su yoğuşması olabilir. Su tuzağı kutu gerekebilir.

Solunum havasını nemlendirmek

Isıtma ve nemlendirmenin önemi:

Ventilatör ile solunumda hastaya verilecek hava ısıtılıp, nemlendirilmezse;
Sekresyonların tıkaç oluşturması sonucu— Atelektazi
Refleks bronkokonstriksiyona bağlı, solunum sıkıntısında artış
Hava yolu mukozasının nekrozu
Silier epiteliyal fonksiyonlarda bozulma
Hipotermi  gelişir.
   
Bu nedenle nemlendirme, ısıtma ve filtrasyon mutlaka gerçekleştirilmeli.

Önce normalini hatırlayalım:
Solunum yaparken ağız ve burundan nefes alır /veririz. Ortamdaki tozlar ağız -burun-gırtlaktan geçerken filtre edilir. Burundan geçerken de nemlendirilir ve ısıtılır. Dışarıda hava ısısı ne olursa olsun 30 derece civarında ısıtılmış-nemlendirilmiş hava akciğerlere gönderilir. Havadaki toz ve bakteri, virus vs üst solunum yolunda sıvı ortama yapışır, vücut tarafından sümük, balgam olarak dışarı atılır. Ayrıca bölgede mevcut bakteri vs mikroplar bademcik gibi lenf bezelerinde savunma hücreleri tarafından yokedilir.

Trakeostomi yapılan hastalarda üst solunum yolu devre dışı kalır. Bu durumda bu işi yapay olarak yapacak bir çözüm gerekir. Ortamdaki hava ısısı olduğu gibi akciğerlere gönderilirse ısı farkı nedeniyle hasta üşüme hissedebilir. Ayrıca kuru hava, solunum yollarında salgı ve temizlik görevini yapan balgam kurumasına neden olur. Filtre edilmeyen havadaki mikrop ve toz zerreleri akciğere gider. Bunun sonucunda balgam kuruması, mukus tıkaç ve sık enfeksiyon gelişir.

Solunum cihazlarının hava giriş yerinde genellikle toz filtresi bulunur. Bu filtreler sadece belli büyüklükte toz zerrelerini filtre ederler. Bakteri ve virüslerin geçişine engel olamazlar. Ayrıca bu cihaz filtresi zamanla tozdan tıkanır, hava geçişini kapatır. Solunum cihazı toz filtresi ortalama ayda bir kontrol edilmelidir.

Solunum cihazından hastaya giden hortum devresi üzerinde  ısıtıcı nemlendirici bir aksesuar varsa  sadece  bakteri ve virüsleri filtre edecek filtreler kullanılır. Bakteri filtresi solunum cihazının hortum çıkışında kullanılabilir.

Solunum devresinden hastaya giden ortam havasının ısıtılması-nemlendirilmesi için bazı yöntemler vardır.

1- ısıtıcı nemlendirici filtre (hme - Heat moisture exchange) bu filtreler hem Bakteri filtresi hem ısı-nem değişimi için üretilmiştir. Genellikle hasta devresinde Kateter mount (körüklü kısa hortum) öncesinde, yani hastaya yakın tarafa takılır. Nefes verme sırasında filtre ısınır, nefes alırken ısınmış hava hastaya gider. Böylece nefes ısıtılmış olur.

2- ısıtıcılı -nemlendirici aksesuar: Solunum cihazından çıkan hasta hortum devresi ısıtıcı nemlendirici cihaza takılır. nemlendiricinin su haznesine çizgi seviyesine kadar kireçsiz  (distile su)  eklenir.  Solunum cihazından çıkan hortum nemlendiriciye,  nemlendirici cihazdan çıkan hortum hastaya gider. Bu durumda hava zaten ısıtıldığı için ayrıca hme filtre gerekmez. Onun yerine solunum cihazı ile hastaya giden hortum arasına bakteri filtresi takılır.

Kateter mount bir anlamda hareket esnekliği verir. Ayrıca içinde bazen su buharı veya su damlacıkları oluşur bu normaldir. Ancak fazla nem olduğu zaman filtre ıslanabilir, hava geçişini zorlaştırır. Filtre değişimi iyi olur.

Dikkat: Hasta hortum devresi üzerinde tek filtre kullanın. Her filtre hava direnci oluşturur! 

Nemlendirici filtreler hakkında

Solunum cihazı ne olursa olsun hepsinde filtre kullanılır. Filtreler 2 çeşittir. Bakteri/virüs filtreleri ve hme tipi ısıtıcı nemlendirici filtreler. Hme filtreler (heat moisture exchange) içinde hastadan çıkan ılık havayı bir sünger gibi tutar, tekrar hastaya hava verirken bu ısıtılmış süngerden geçen hava ısınmış olur. Kuru iklimlerde bu sistem bazen yetmez. Bu durumda balgam koyulaşır, katılaşır aspirasyonu zor olur. Bunu önlemenin yolu ekstra elektrikli veya elektriksiz nemlendirici Kullanmaktır.  Fakat bu tip nemlendirici içine hergün su eklemek ve hergün temizlik gerekiyor.

Benim tavsiyem hme filtre kullanın, solunum devresinde hastaya yakın yere takılır. Eğer balgam kuruyorsa yattığı odayı nemlendirmek, bol su vermek iyi olur.
Yine de balgam kuruyorsa elektrikli ısıtıcı nemlendirici gerekiyor.

Bakteri filtresi

HME filtre (ısı-nem değişimi) 

Hme filtre 

Bakteri filtresi 

Respirator (Ventilatör) filtreleri

Respirator (Ventilatör) filtreleri 2 çeşittir:
1- Sadece bakteri /virüs filtreleri
Örneğin:


2- Bakteri /virüs + nemlendirici filtreler (HME) Örneğin:

Aralarındaki en önemli fark,

HME Fitreleri (Heat/Moisture Exchange)  aynı zamanda nemlendirici ve solunumda ısı kaybını önleyici özellikleri nedeniyle hasta devresinde hasta tarafında kullanılırlar. Sadece bakteri/virüs filtreleri ise cihaza yakın yere takılabilir.

Bu nedenle filtre alırken sadece bakteri/virüs filtresi mi yoksa Heat/Moisture Exchange (HME)Filtresi mi öğrenmek gerekiyor.