Yasal Uyarı

Bu site, ALS hastalığı ile ilgili haber ve bilgilendirme sitesidir. Tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Tıbbi bir durumla ilgili sorularınız için her zaman doktorunuzla görüşün. Dr. Alper Kaya
aac etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
aac etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

16 Ocak 2026 Cuma

Ses Bankacılığı ve ses klonlama nedir?

Ses Bankacılığı, sesinizi kaydetme ve bu kaydı kişiselleştirilmiş sentetik bir ses oluşturmak için kullanma sürecine verilen bir terimdir. Bu sentetik ses daha sonra, metni konuşmaya dönüştüren bir cihazda kullanılabilir.  Bir kişinin kendisine ait olan bir sesle iletişim kurmasını sağlar. Geleneksel olarak ses bankacılığı, yalnızca sesini kaybedeceğini bilen ancak henüz konuşma bozukluğu geliştirmemiş kişiler tarafından kullanılabilir.

Piyasada Türkçe metin okuyucular mevcut. Ancak standart yetişkin erkek ve kadın sesleri mevcut. Kendi sesimi duyurayım derseniz ses bankası veya voice cloning çözümleri mevcut. 

https://voiser.net/

Türkçe ses bankası hizmeti veren firmalardan bilgi bulabilirsiniz.

Hesap profilde apply for impact program tıklayınız. ALS hastaları için ücretsiz ses klonlama için Scott-morgan foundation partner seçin.  Gerekli e belgeleri hazırlayın.   

Daha fazla bilgisi olan lütfen paylaşın. 

https://mov.acapela-group.com/

https://speech.microsoft.com/customvoice

https://elevenlabs.io/

Hesap oluşturun Videoda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz. 

1 Mayıs 2024 Çarşamba

En ucuz göz bilgisayarı nasıl yapılır?

Eyetracker Tobii 4c
Tobii 4c 

Tobii eyetracker 5 =  259 EUR
Dikkat!  Yurtdışından alışveriş limiti 150 € oldu. Gümrük ve ÖTV eklenebilir. 
 (Tobii 4c artık üretilmiyor) 
Tobii 5


Gerekli donanım:
1- i5 işlemci 4 gb ram windows 10 64 bit işletim sistemi (2.0 GHz, Intel i5 or i7, 8 GB RAM)
2- Tobii 4c göz izleyici (Artık üretilmiyor, Tobii 5 satılıyor) 
Tobii 5 Dikkat!  Yurtdışından alışveriş limiti 150 € oldu. Gümrük ve ÖTV eklenebilir

Gerekli yazılım

Tobii 4c için
1- Windows 10 son güncellemeler
2- Windows 11 de Tobii 4c yazılımı çalışmıyor! Windows 10 gerekiyor. 
3- Tobii 4c kurulum (Tobii_Eye_Tracking_Core_v2.16.4.67_x86.exe)

Windows 11 de çalışıyor. (20/05/2024) 

Tobii 5 için 
Çalışmazsa  turkals@gmail.com  adresime not bırakın (eski sürüm gerekebilir) 
Kurulum videosu:
https://www.youtube.com/watch?v=nZNkiJVtmec

3- Optikey (ücretsiz)
Optikey ana sayfasında son sürümü mevcuttur, downlod  için aşağıdaki bağlantıları kullanın. 
Dikkat!  Optikey son sürümü Tobii 4c ve Tobii 5 desteklemiyor!  Önceki sürümü yükleyin 
3- Whatsapp web
https://www.whatsapp.com/download/?lang=tr
4- MyPhoneExplorer (Telefon kullanmak için)
https://www.fjsoft.at/en/

Yapılacaklar:
Not: Tobii 4c ile Windows 10 Erişilebilirlik menüden göz izleyici aktif yaparsanız Windows kendi yazılımı açılıyor.  Tobii 5 için bu özellik kapalı. 
  • Önce windows 10 son güncellemeleri yapıyoruz
  • Satın aldığınız Tobii 5 göz izleyiciyi  bilgisayar ekranında altta gösterildiği gibi sabitliyoruz.
  • Video için : https://www.youtube.com/watch?v=nZNkiJVtmec
  • Yazılımı indirip kurulum yapıyoruz.
  • Windows görev çubuğunda Tobii eyetracker tıklıyoruz) On durumuna getir. Gözler görünüyorsa ok.  Kalibrasyon yapıyoruz.  ( İkinci ekran varsa kullanacağınız tek ekranı seçin) Ekranda görünen topları izliyoruz.
  • Optikey yazılımını kuruyoruz
    Kurulum sırasında tobii 5 (bazen 4c kabul ediyor)  seçiyoruz
  • Veya (sağ tık) Yazılım yönetim konsolundan Tobii 4c veya Tobii 5 seçiyoruz
  • Türkçe QWERTY Klavye seçiyoruz.
  • Metin okuyucu olarak Türkçe Tolga seçiyoruz. (Bazen ses çıkmıyor) 
  • Optikey yeniden başlatmak gerekebilir.
  • Artık gözlerinizle bilgisayar kullanabilirsiniz.
  • Telefon kullanmak için (Android cep telefonu) 
  • MyPhoneExplorer
  • https://www.fjsoft.at/en/
  • Kurulum yapıyoruz.
  • Bluetooth veya usb kablo ile telefonu bilgisayara bağlıyoruz
  • Telefonun Windows 10 usb sürücülerini indirip yüklüyoruz 
  • Telefonu tanıtıyoruz.
  • Telefonu tam kumanda edebilmek için biraz sıkıntılı bir işlem var (hata ayıklama açık yapmak gerekiyor internette bulabilirsiniz)
  • Araçlar> tuş takımı tıklıyoruz, telefon ekranı bilgisayar ekranında görünüyor (mirror)
  • Telefonda mouse ile kumanda etmek için usb kablosu bağlı olmalı (pil ömrü azalıyor ve uzun süreli kullanmaya devam edilirse pil şişiyor dikkat!)


Cep telefonunu bilgisayardan kontrol etmek için diğer bir seçenek ise, SCRCPY kullanabilirsiniz. 

22 Ocak 2024 Pazartesi

KAMERALI GECE/GÜNDÜZ ASİSTANI (ÜCRETSİZ)

 

KAMERALI GECE/GÜNDÜZ ASİSTANI (ÜCRETSİZ)
Göz hareketleri ile kullanılabilen bir iletişim yöntemi
Windows bilgisayar web kamera ile veya Android telefonda kullanılabilir.
Sağa-sola bakış ile istediğiniz mesajı seçebilirsiniz.
Sağa-sola bakış için bakabildiğiniz en sağ ve en sol tarafa bakarak seçimi daha iyi yapabiliyorsunuz.
Ben gündüz aydınlıkta ve gece az ışıkta bilgisayar webcam ile denedim oldukça başarılı.
Yüzün aydınlık olmasını tavsiye ederim
Yorumlarınızı bekliyorum.


24 Aralık 2023 Pazar

Ses klonlama sayesinde ALS hastası kendi sesine kavuştu

 

Ses Bankacılığı (Voice banking)  nedir?

Ses Bankacılığı, sesinizi kaydetme ve bu kaydı kişiselleştirilmiş sentetik bir ses oluşturmak için kullanma sürecine verilen bir terimdir. Bu sentetik ses daha sonra, metni konuşmaya dönüştüren bir cihazda kullanılabilir.  Bir kişinin kendisine ait olan bir sesle iletişim kurmasını sağlar. Geleneksel olarak ses bankacılığı, yalnızca sesini kaybedeceğini bilen ancak henüz konuşma bozukluğu geliştirmemiş kişiler tarafından kullanılabilir.

Ses klonlama (Voice cloning)  nedir? 

Bir kişinin ses kayıtlarından yapay zeka ve Makine öğrenme yöntemleri ile bir sentetik ses oluşturmaya ses klonlama denir.  Bu sentetik ses herhangi bir metin okuyucuda yazıyı sese dönüştürülebilir. Özellikle sesini kaybedeceğini bilen ancak henüz konuşma bozukluğu geliştirmemiş kişiler için  (Örneğin ALS hastalığı) kendi orijinal sesi ile iletişim kurma imkanı sağlar. 

Piyasada Türkçe metin okuyucular mevcut. Örneğin Google, cep telefonu ve tabletlerde kullanılan metin okuyucula r... Ancak standart yetişkin erkek ve kadın sesleri mevcut. Kendi sesimi duyurayım derseniz ses bankası veya voice cloning çözümleri mevcut. 

3 Ağustos 2022 Çarşamba

Yardımcı Teknolojiler / Android telefonda iletişim seçenekleri

Türkiye’de "Yardımcı teknoloji ürünlerine" ulaşmak hem zor hem de masraflı bir sorun. Ayrıca yardımcı teknoloji ürünleri için AR-GE yatırımı yapacak şirket bulmak da çok zor. 

Toprak Mekatronik şirketi, yerli, kullanışlı, pratik, Android telefonda tak/çalıştır ürünleri ile piyasada güzel bir yer edindi. Tebrik ederim.  

Ürünleri, özellikle ALS, DMD, Kas hastaları, SMA, omurilik felçlileri gibi  fiziksel engelliler için  Android cep telefonu ile iletişim ve günlük yaşama katılım fırsatı sunuyor. 



APOLLON GÖZLÜK

Apollon Gözlük; hiç hareket edemeyen ve hiç konuşamayan bireylerin yalnızca göz kırparak akıllı telefonlarını kullanabilmelerini sağlar. Diğer insanlar ile daha rahat iletişim kurup telefonların sunduğu tüm özellikleri kullanabilmeleri artık mümkün. Dijital dünyaya erişim, kendi fikirlerini belirtme , not tutma müzik dinleme, TV kontrolü ve daha fazlası...

APOLLON 3D HEAD MOUSE

Apollon Head Mouse; boyun altı felci geçirmiş veya el, kol uzuvlarını kaybetmiş insanlara yönelik geliştirilmiş bir cihazdır. Bu cihaz yalnızca baş hareketleri ile Android telefon ve tabletleri kullanmayı sağlar.

APOLLON DOKUNMATİK MOUSE

Apollon Dokunmatik Mouse ; özellikle kas hastalıklarından dolayı telefon kullanamayan bireylere yönelik tasarlanmıştır. Apollon Dokunmatik Mouse tek bir parmak dokunuşu ile akıllı telefonların kullanımını sağlar. Kullanıcının yapması gereken tek şey hiçbir kuvvet gerektirmeden kullanım başlığı altında belirtilen sırada cihazın dokunmatik yüzeyine dokunmaktır.

APOLLON JOYSTİCK MOUSE 

Tek bir parmak hareketi ile kontrol edilebilen joystick çubuğu ile telefon ve bilgisayarların rahatça kullanılabilmesini sağlar. Genel kullanıma uygun olması ile beraber farklı fiziksel engelleri olan bireylere yönelik tasarlanmıştır.

https://www.toprakmekatronik.com/ana-sayfa/


19 Temmuz 2022 Salı

Camera switches (Android uygulama)

Bu video, Kamera Anahtarlarının nasıl kurulacağını ve kullanılacağını gösterir

Kamera Anahtarları, konuşma ve motor bozuklukları olan kişilerin, hareket aralıklarına göre özelleştirilmiş göz hareketlerini ve yüz hareketlerini kullanarak telefonlarında gezinmelerine yardımcı olabilecek yeni bir Android erişilebilirlik özelliğidir. https://g.co/cameraswitches adresinde daha fazla bilgi edinin.

0:00 Giriş

0:27 Kamera Anahtarlarını Ayarlama

1:37 Kamera Anahtarlarını Kullanma

2:18 Küresel Eylemleri Ayarlama

2:41 Kamera Anahtarlarını Özelleştirme

3:40 Kamera Anahtarları ve Fiziksel Anahtarlar

26 Mayıs 2022 Perşembe

Gazespeaker / Ücretsiz iletişim yazılımı

Gazespeaker, fiziksel engelli kişilerin gözleriyle, baş hareketleri veya mouse hareketiyle    çevreleri ve web ile iletişim kurmalarına ve etkileşimde bulunmalarına yardımcı olmak için tasarlanmış ücretsiz bir yazılımdır.

Desteklenen cihazlar: 

Göz izleme : The Eye Tribe,  Tobii EyeX , Tobii 4c 

Dokunmatik ekran (tabletler, dokunmatik ekranlar,…) 

Fre tıklaması veya fareyi etkinleştiren kafa cihazları : Kamera Faresi (ücretsiz), Naturalpoint Smartnav, Glassouse 

https://www.gazespeaker.org/

Aşağıdaki bağlantıdan indirebilirsiniz 

Gazespeaker 1.5.6







7 Nisan 2020 Salı

Yeni bir iletişim yazılımı: Eyetell

İletişim sorunu yaşayan bireyler için iki genç yazılımcı ipad abletler için göz kontrollü bir iletişim uygulaması geliştirdi.
Kullanımı oldukça kolay.
Uygulama şu anda yalnızca iPad pro 12.9 inç 3. nesil ve iPad pro 11 inç ile uyumludur.
Ek bilgi: https://eyetell.io/faq/
İndirme bağlantısı:
https://apps.apple.com/us/app/eyetell/id1481070509?ls=1

29 Mayıs 2019 Çarşamba

AAC (Augmentative – Alternative Communication) Nedir?

AAC (Augmentative – Alternative Communication) ile ilgili görsel sonucuÇeşitli sebeplerden dolayı konuşma zorlukları ile karşı karşıya kalan bireyler çevreleri ile iletişim kurabilmek için AAC (Augmentative – Alternative Communication) tekniğinden yararlanırlar. Günlük hayatta sık kullanılan özneler, fiiller ve söz öbeklerinin kontrol edilebilir görsel kartlar içinde yer almasına ise AAC panosu veya tablosu adı verilir. Bu sayede kas sistemi gelişmezliği veya beyinde oluşan hasarlardan kaynaklı konuşma yeteneğine sahip olmayan veya sonradan kaybeden insanlar, AAC panosu üzerinden zorlanmadan karşılıklı hem sesli hem de yazılı iletişim kurabilirler.

1) Augmentative Alternative Sözcükleri Nereden Gelir?
AAC’nin açılımı Augmentative Alternative Communication’dır. Bu noktada, ‘augmentative’ pano üzerindeki görselleri ve şekilleri anlatırken, ‘alternative’ ise sisteme dahil olan sesli komutlar anlamına gelmektedir. Tıpkı, bir konuşma alternatifi gibi görülebilir.

2) AAC Kullanımı 
AAC, iletişim kurmakta zorlanan kişinin iletişim kurmasını sağlamaya yönelik basit bir mantık ile yaratılmış bir tekniktir. Arka planda bulunan imla kuralları veya dilbilgisi çalışmaları oldukça karmaşık bir teknolojiye gerek duysa da AAC’nin kişiye yarar sağlama biçimi oldukça basittir. Bununla birlikte, AAC ile ilgili genelde yanlış anlaşılan faktörlerden birisi, AAC’nin dil terapisinin yerine geçmesidir. Aksine, dil terapisi ile birlikte pekiştirilen AAC kullanımı, özellikle otizm gibi beyin gelişimini etkileyen rahatsızlıklarda, kişinin zamanla karşı tarafı anlamasını mümkün kılacağı için daha efektif bir hal alır. Yani dil terapisi ile karşısındaki bireyi anlamayı öğrenen otizmli birey AAC ile kendisine söylenenlere karşılık verebilir.

3) AAC Panoları 
Görsel veya Yazı Odaklı Hazırlanabilir
Doğuştan Gelen:Serebral Palsi / Otizm / Fiziksel/Zihinsel Engeller
Sonradan Oluşan: Felç / Ağır Baş Yaralanması / Kanser
Nöromüsküler: ALS / Kas Güçsüzleşmesi /  DMD, SMA

Tabloda konuşma bozukluklarının çeşitli sebeplerini görebilirsiniz. Sizin de fark edeceğiniz üzere bu sebeplerin bazıları sonradan oluşabilir veya yaş ilerledikçe bozulmaya başlayabilir. Bu demektir ki konuşma bozukluğu okur yazarlıkta zorlanma olarak algılanmamalıdır. Bu sebeple kişinin ve/veya ailesinin tercihine göre AAC Panoları sadece görsel, sadece yazı veya her ikisini de barındırabilirler.

4) ACC Panoları Nasıl Hazırlanır?
AAC Panoları, hazırlandıkları dilde en çok kullanılan 500 kelimeye yer verecek şekilde hazırlanırlar. Dil öğreniminde geçerli olan 95/5 kuralı göz önünde bulundurularak seçilen kelime dağarcığı, panoda bulunan tüm kelimelerin kullanıcının günlük hayatını idame ettirebilmesine yöneliktir. AAC Panosu sayesinde kullanıcı, zorlanmadan karşısındakine isteklerini ve düşüncelerini anlatabilir.

5) AAC ve Günlük Oyuncaklar
Kimi zaman, terapistin veya ailenin isteğine bağlı olarak günlük oyuncaklar da AAC çalışmalarının bir parçası olarak kullanılabilir. Bu noktada, terapistler AAC’yi Yüksek Teknoloji ve Düşük Teknoloji olarak ikiye ayırırlar. Örneğin, konuşma güçlüğü çeken otizmli bir çocuk kendisinden bahsederken bir oyuncağı seçerek ona çeşitli aktiviteler yaptırıyorsa, bu da AAC tekniğinin bir parçası olarak görülebilir.

Kaynak

22 Ocak 2019 Salı

Fiziksel Engelliler için Yardımcı Teknoloji Ürünleri

Ellerini, ayaklarını kullanamayan veya kas güçsüzlüğü olanlar, konuşma, görme engelliler için pek çok yardımcı teknoloji ürünleri mevcuttur. Bu ürünler, genellikle güçsüz kasların daha az güç sar federek kullanabileceği ara birimlerden oluşur.
Fiziksel beceri gerektiren ürünler
Kas güçsüzlüğü nedeniyle fiziksel klavye kullanamayanlar için bazı çözümler mevcuttur. Örneğin:
Cep telefonu, tablet, Mouse, joystick, zil düğmesi, lazerli gözlük (baş hareketi), Eyetouch gözlük (göz kırpma), Haydi switch (pedal, buton), Smartnav, Eviacam yazılımı…
Yukarıda söz edilen ürünler kişisel duruma göre seçilmelidir.

Göz takip sistemi
Göz hareketleri (sağa-sola / yukarı-aşağı) sağlam, göz kapaklarının açık olması gerekiyor.
Göz bilgisayarı olarak biliniyor. Bir göz takip cihazı ve bir bilgisayar gerekiyor.
Bu cihazlarda en önemli konu, hastanın pozisyonuna göre en uygun monitör açısı ve konumunu belirlemektir. Monitör veya laptop tutucu aksesuar çok önemlidir.

Kalibrasyon güvenirliği ve hedefleme hassasiyeti göz takip cihazının özelliklerine göre değişir.
Her hasta göz bilgisayarı kullanamayabilir. Mutlaka deneyin sonra karar verin.
Dünyada göz takip cihazı üreten firmalar çoğunlukla araştırma amaçlı ürünleri pazarlıyorlar. Bunun yanında yardımcı teknoloji amacıyla kullanılan ürünler de satan firmalar var.

Göz takip (Eyetracking) ürünleri içinde en önde gelen firma Tobii firmasıdır. Hem araştırma hem yardımcı teknoloji hem de oyun amaçlı kullanılabilir ürünleri var. Bunlardan en çok bilineni Tobii Dynavox yardımcı teknoloji ürünleridir.

Firma İsveç ve Amerika'da faaliyet göstermektedir. Tüm dünyada yaygın temsilciliği vardır. Türkiye’de de temsilcisi bulunmaktadır. http://www.engelsizurunler.com.tr

Tobii dışında dünyada yardımcı teknoloji ürünleri pazarlayan diğer bilinen firmalar;
Lc technologies - Eyegaze https://eyegaze.com/products/eyegaze-edge/

Smarttekas EyeNavigator Göz Takip Sistemi: Yerli teknoloji ve yazılım firmasıdır. Tobii 4c göz takip cihazı ile çalışan Eye Navigator yazılımı mevcuttur. Türkçe iletişim yazılımı, metin okuyucu ile birlikte geliyor.

Bunların dışında oyun amaçlı üretilmiş göz takip cihazları ile çalışan yazılımlar var.

Tobii 4c göz takip cihazı ile çalışan yazılımlar:
Windows 10 Göz takip beta: Windows 10 son sürümle birlikte yazılım yüklü geliyor. Göz takip cihazını usb portuna bağlamak yeterli. Sanal Klavye İngilizcedir. Bilgisayar kullanmak, yazı yazmak ve internette dolaşmak mümkündür.
Optikey, ücretsiz bir iletişim yazılımı. Tobii eyeX, Tobii 4c, Eyetribe, Tobii pceye serisi göz takip cihazları ile uyumludur. Türkçe menü ve karakterler mevcuttur.  Windows işletim sisteminde çalışır, bilgisayar kullanmak, yazı yazmak ve internette dolaşmak mümkündür.
Gazespeaker: Tobii 4c göz takip cihazı le çalışıyor, hazır Türkçe menüleri var.


Yararlı bağlantılar

Düzenleme tarihi: 22.01.2019
Alper Kaya

3 Kasım 2018 Cumartesi

GazeTheWeb: Eye Gaze tabanlı Web Erişimi

GazeTheWeb, web sayfalarınının tarayıcıda sadece göz hareketleri ile görüntülenmesi ve kontrol işlevlerini bir göz izleme ortamında birleştirir. Düzgün ve güvenilir Web erişimi sağlamak için, web sayfası elemanının çıkarımını ve geleneksel giriş cihazlarının emülasyonunu tarayıcıda birleştirir.

GazeTheWeb sadece web sayfası (kaydırma, bağlantı navigasyonu, metin girişi) ile etkin etkileşimi desteklemekle kalmaz, yer imleri, geçmiş ve sekme yönetimi gibi tüm temel tarama menü işlemlerini etkin bir şekilde destekler.

Çerçeve açık kaynak kodlu ve GitHub'ta mevcut: https://github.com/MAMEM/GazeTheWeb

19 Haziran 2018 Salı

Yardımcı Teknoloji Geliştirme çalışmaları: Donders Institute ve Pison Technology

ALS ile yaşayan insanlar sonunda sevdikleriyle ve arkadaşlarıyla konuşma yeteneğini kaybederler. Prize4Life ile ortaklaşa, ALS ile yaşayan insanların yaşamlarını iyileştirmek için ALS Yardımcı Teknoloji Yarışmasını başlattık. Yarışma ALS / MND Uluslararası İttifak Toplantısı sırasında geçtiğimiz Aralık ayında Dublin'de zirveye ulaştı ve ALS ile yaşayan insanlara rahatça iletişim kurmaları için tasarlanan en iyi prototipi bulmak için beş en iyi yardımcı teknoloji ekibini bir araya getirdik. Temel ödül kriterleri, teknolojinin hastalığın değişen aşamalarına uyarlanabilmesi ve ekiplerin teknolojiyi makul bir zaman dilimi içerisinde piyasaya sürmek için sağlam bir iş planına sahip olmasıydı. Günün sonunda iki kazanan vardı: Dr. Peter Desain ve The Donders Institute for Brain ekibi; Cognition, and Behavior in the Netherlands Dexter Ang ve Pison Technology at Massachusetts Institute of Technology. Geçtiğimiz yıl yaptıkları ilerlemeyi öğrenmek için geçtiğimiz günlerde iki kazananla görüştük.

Bugün bize ve güncellemeye katıldığınız için teşekkür ederiz. Ne yaptığınızı duymaktan heyecan duyuyoruz! Öncelikle, teknolojinize genel bir bakış sunabilir misiniz?

Dexter Ang (Pison Teknolojisi)

ALS ile yaşayan insanlar hastalığın ilerleyen aşamalarında genellikle iletişim için cihazlara gereksinim duyarlar.. Göz izleme en yaygın yöntemdir, ancak ALS ile yaşayan insanların yaklaşık üçte biri göz izleme özelliğini kullanamaz. Bu, kafa hareketinin kaybı nedeniyle veya gözlüklerin, kontakt lenslerin veya uzun kirpiklerin karışmasından dolayıdır.

Teknolojimiz, ALS ile yaşayan insanlar için bir Beyin Bilgisayar Arayüzü (BCI) içerir. Bu, beyin sinyallerinin ölçüldüğü anlamına gelir. Bunun için, non-invazif elektro-ensefalogram (EEG), beyindeki küçük elektrik dalgalarını ölçen kafadaki bir bere kullanılır. Önemli olarak, bu beyin sinyalleri, ALS ile yaşayan kişinin ne gördüğü hakkında bilgisayarı bilgilendirir.

Mevcut BCI'lar yavaş, güvenilmez ve kullanıcı dostu değildir. Ancak, laboratuvarımızda bilimsel bir buluş, hızlı ve güvenilir bir BCI geliştirmeyi mümkün kılmıştır. Bu şekilde çalışır: kişi bilgisayar ekranı izler. Ekranda harfler yanıp sönüyor, her biri kendi desenine sahip. Kullanıcının belirli bir harf (yaklaşık bir saniyeliğine) dikkatini vermesi gerekir ve bilgisayar, kişinin beyniyle olan arabirim üzerinden - hangi flaş dizisi ile - ve böylece hangi harfe dikkat edildiğini kaydeder ve - "okuyabilir". Bu şekilde, harfleri birleştirerek bilgisayar kullanıcının ne söylemek istediğini belirleyebilir.

Teknolojiniz, ALS ile yaşayan insanlara nasıl yardımcı oluyor?

Dexter Ang (Pison Teknolojisi)

Hastalık ilerlemesi boyunca kullanılabilir. Sezgisel ve 7/24 kullanımı kolaydır. Vücudun farklı bölümlerine özelleştirilebilir.

Dr. Desain (Donders Enstitüsü)

ALS'nin sonraki aşamalarındaki kişilerin akrabaları ve sağlık personeli ile iletişim kurmasına yardımcı olur. BCI'miz antrenman zamanına ihtiyaç duymaz, dolayısıyla kullanıma ve tak çalıştırmaya hazırdır. Böylece yardımcı teknolojimiz, ALS ile yaşayan insanlara ses veriyor.

Ayrıca, BCI teknolojisi, çevre kontrolünü yönetme fırsatı sunmaktadır. Örneğin, alarm düğmesine bağlanarak, aktif hale getirilebilir. Ya da, başka bir özelliğe bütünleştirilerek, ışıklar açılıp kapatılabilir veya sıcaklık düşürülebilir veya yükseltilebilir. Bu şekilde, kullanıcıların bu teknolojiden daha fazla özerk ve kontrol sahibi olmalarına yardımcı olur.

Hangi ilerleme kaydedilmiştir?

Dexter Ang (Pison Teknolojisi)

Ulusal Bilim Vakfı ve Ulusal Engelliler Enstitüsü, Bağımsız Yaşam ve Rehabilitasyon Araştırmaları'ndan 325.000 $ küçük işletme hibeleri aldık.. Bu projenin 2. aşaması muhtemelen 1,8 milyon dolara mal olabilir. Yatırımcılar arasında Oculus'daki teknik direktör ve Harvard Medical'de Nöroşirurji Başıkanı bulunuyor. Girişim ve askeri müşteriler için ilk prototipler 2011'inci çeyreğinde test edilecektir.

Dr. Desain (Donders Enstitüsü)

ALS Derneği ve ALS Vakfı Hollanda, 1 Eylül 2017'de resmi olarak başlattığımız projemizi finanse etmek için işbirliği yaptı. Bu, piyasaya kullanıcı dostu, hızlı ve güvenilir bir araç sunmak için bilimsel bilgiyi uygulamayı hedefliyoruz. Bunu başarmak için, Hollanda'daki Radboud Üniversitesi, kendi bünyesinde bulunan MindAffect, ALS Liga Belçika, Radboud UMC ve bazı donanım ve yardımcı teknoloji şirketleri dahil olmak üzere birçok kamu-özel ortaklığı ile birlikte çalışıyoruz. Hızlı bir başlangıç ​​yaptık. Ekim ayında, zaten bu hedefe yönelik olarak, ödeme yapan kişi (sübvansiyon ve yatırımcılar tarafından ödenen) 10 kişi vardı. Yeni bir kulaklık türünü icat ederek yöntemi geliştirdik. Daha sonra aracımızı ALS ile yaşayan insanlarla test etmek ve pazar araştırması yapmak için hazırlandık. Böylece 2 yıllık projemiz için tüm hazırlıklar tamamlandı. Aletimizin teknik tarafı, kalibrasyon gerektirmeyen kullanıma ve ihtiyaç duyulan teknik parçaların sayısında bir azalmaya izin vererek büyük ölçüde gelişmiştir. Dolayısıyla, öngördüğümüz gibi, ürünümüz günlük yaşam için kullanımı kolay hale gelecektir.

Topluluğumuza bir güncelleme yapmak için zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz. Her ikinizin de sadece bir yıl içinde önemli ilerleme kaydettiğini ve gelecekte sizden daha heyecan verici haberleri duymayı dört gözle bekliyoruz!

https://alsadotorg.wordpress.com/2017/12/07/update-from-assistive-technology-challenge-winners-donders-institute-and-pison-technology/

6 Mayıs 2018 Pazar

Yardımcı teknoloji / Gözlerle müzik




ALS, locked-in sendrom ve ileri derecede fiziksel engel oluşturan benzer hastalıklarda iletişim seçenekleri azalıyor.

Teknolojik gelişmelerin hızla ilerlediği günümüzde, bilgisayarda uygun yazılım kullanarak göz ve/veya baş hareketleri ile iletişim olanakları artıyor.

Göz bilgisayarı, eyetracking (Göz izleyici) kamera ve uygun bir yazılımdan oluşuyor. Dünyada AAC (augmentative alternative communication) standartlarında oluşturulmuş yazılı veya görsel iletişim tabloları mevcuttur. Göz izleyici sistem ile bilgisayar ekranında sanal bir klavye kullanarak yazı yazmak mümkündür. Yazılan yazıyı bir metin okuyucu (text-to-speech) yazılımı yardımıyla seslendirmek de mümkündür. Okuma-yazması olmayan veya anadili dışında bir şekilde iletişimin gerekli olduğu ortamda resim veya simgelerle iletişim kurabilmek mümkündür.

Baş-boyun hareketi sağlam olan hastalarda baş hareketlerini takip eden ve hareketi bilgisayarda fare hareketlerine dönüştüren donanım ve yazılımlar mevcut. Örneğin Smartnav baş-takip (head-tracking) sistem. https://www.naturalpoint.com/smartnav/

Smartnav sistem, birkızılötesi ( infrared ) kamera ve yansıtıcıdan (reflective dot) oluşur. Kamera, bilgisayar ekranının üst kısmına yerleştirilir. Yansıtıcı ise kullanıcının alın bölgesine yapıştırılır. Saniyede 120 kare izleme hızı (120fps) ile oldukça hızlı bir baş takip sistemidir. Fare tıklaması yapabilmek için yardımcı bir yazılımla birlikte geliyor

ALS hastalığı ilerleyici bir hastalık olması nedeniyle hastalar el yazısı, konuşma, mimik kaslarını giderek kaybederler. ALS hastalarında göz hareketleri genellikle sağlam kalmaktadır. Bu durumdaki hastalarda göz takip sistemi (eyetracking) iletişim kurabilmek için dünyada oldukça yaygın olarak kullanılıyor.

Göz takibi (Eyetracking) nedir?
En basit ifadeyle, göz takibi, göz hareketlerinin ölçülmesi anlamına gelir. Daha bilimsel olarak göz izleme, görme dikkatini değerlendirmek için kornea yansımalarının optik izlenmesine dayanan 2D ekran veya 3D ortamlardaki göz pozisyonunun (bakış açısı) ve hareketin kayıt edilmesi demektir.

Göz izleme teknolojisi
 Çoğu modern göz izleyici, yakın kızılötesi teknolojisini ve göz hareketini izlemek için yüksek çözünürlüklü bir kamerayı kullanmaktadır. Genellikle göz bebeği kornea yansıması (PCCR) olarak adlandırılan temel kavram oldukça basittir:

Pupil merkezi kornea yansıması (PCCR)
 Yakın kızılötesi ışık, gözbebeği (pupil) merkezine doğru yönlendirilir ve kornea (gözün en dıştaki saydam tabaka) yüzeyinde yansımalara neden olur. Bu yansımalar bir kızılötesi (infrared) kamera tarafından izlenir.

Göz izleme normal bir ışık kaynağı ile çalışıyor mu?
 Hayır, görünür dalga boyundaki ışık kaynağı ile göz bebeği izlemek mümkün değildir.  Bakış yönü ölçümünün doğruluğu, göz bebeğinin ve kornea yansımasının saptanmasına bağlı olduğundan, sadece kızıl ötesi spektrumlu görüntüleme tatmin edici izleme  imkanı sağlar.

Neden normal ışık kaynağı ile mümkün olmuyor?
 Görünür spektrumun kontrolsüz ve dağınık yansıma üretmesi nedeniyle ölçüm yapmak zordur. Kızılötesi ışık insan gözü tarafından algılanmaz ve bu nedenle göz bebeği ve iris arasında kesin bir farklılaşma sağlar. Işık doğrudan göz bebeğine girerken, sadece iris  (renkli tabaka) ışığı “yansıtır”

Göz izleme kamerası:
Göz izleyici kameralarda teknik olarak ön plana çıkan konular şöyledir:
 Örnekleme oranı: Göz izleyici, göz pozisyonunu saniyede kaç kez ölçüyor? Tipik değer 30 ila 60 Hz arasında değişirken, özel araştırma ekipmanları genellikle 120-1000 + Hz’de örneklem verir.
 Ölçüm hassasiyeti: Göz izleyici bakış yönünü ne kadar hassas ölçer? Düşük maliyetli donanım 1.0 derece civarında başlarken, high-end izleyiciler 0,1 dereceye kadar (veya daha düşük) ölçüyor.

Eyeharp nedir?

Benim kişisel müzik yolculuğum, lise yıllarında klasik gitar tutkusu olarak başladı. Hastalığımın ilerlemesi ile birlikte el becerilerimi de kaybettim. İyi derecede gitar çalıyordum.
Bir süre kayıplar nedeniyle ağır depresyon yaşadım.
Tekrar müzikle barışmam zaman aldı.
2 yıl önce Eyeharp Project ile tanıştım. Baş hareketlerim henüz sağlam olduğu için Eyeharp yazılımını baş hareketleri ile kullanıyorum.

Günümüzde Vst (Virtual Studio Technology)  Kütüphaneleri var. Örneğin flüt, Panflute, gitar, Obua gibi enstrumanlar Eyeharp yazılımı yardımıyla çalınabilir. https://www.native-instruments.com/en/

Konserde hem klasik batı müziğinden örnekler hem de ülkemizden müzik örneklerini seslendirdik.


Göz izleyici (Eyetracking) ile Eyeharp yazılımını kullanmak ve sanal tuşlara odaklama yaparak müzik çalmak da mümkün. Bu seçenekten daha çok CP hastaları yararlanabiliyor.
Uygun fiyatta bir göz izleyici kamera olarak Tobii 4c kamera kullanıyorum. Bilgisayar oyunları için üretilmiş Tobii 4c kamera, 175 € civarında, Türkiye’de yok, yurtdışından getirttim.




Eyeharp hakkında daha fazla bilgi için http://theeyeharp.org

Konserden bazı kayıtlar

25 Ekim 2017 Çarşamba

Amiyotrofik Lateral Skleroz (ALS) hastalarıyla iletişim ve güncel teknolojiler

ALS (Amiyotrofik Lateral Skleroz) hastalığı ilerleyici, tedavisi olmayan, nörodejeneratif bir hastalıktır. Kortikal ve spinal motor nöronların dejenerasyonu sonucu ilerleyici kas güçsüzlüğü oluşur. Ortalama başlangıç 55 yaş civarı, prevalansı 3-8/100.000, insidansı ise 1-2/100.000 civarındadır. Solunum ve yutma güçlüğü nedeniyle ortalama yaşam süresi 3-5 yıl civarındadır. Artan kas güçsüzlüğü nedeniyle hastaların yaşam boyu bakıma ihtiyaçları vardır. Hastaların bilişsel yetenekleri, otonom sistem ve ekstraoküler kaslar sağlam kalmaktadır. Gerekli tıbbi destek ve iyi bir bakım verilen hastalar 10 yıldan fazla yaşatılabilirler. ALS hastalarının önemli sorunlarından birisi de afazi ve istemli hareket kaybına bağlı olarak ortaya çıkan iletişim güçlüğüdür. Günümüzde yardımcı teknoloji ürünleri (AAC) ile ALS hastalarının iletişim sorunu çözülebilir. Bu derlemede ALS’de önerilen yardımcı iletişim tekniklerinden söz edilmektedir.
http://turkishfamilyphysician.com/makaleler/derleme/amiyotrofik-lateral-skleroz-als-hastalariyla-iletisim-guncel-teknolojiler/

25 Eylül 2017 Pazartesi

Windows 10 Smartnav mouse yapışma sorunu

Smartnav head-tracking (baş faresi veya kafa takip sistemi) baş hareketleri ile bilgisayar kullanmak için için ideal bir çözüm. Nevar ki Windows 7 üzerinde sorunsuz çalışan Smartnav, Windows 10 sisteminde huysuzluğu tutuyor. Mouse imleci yapışıp kalıyor. Bu sorunun çözümü mümkün.
Aşağıdaki adımları takip edin:
Smartnav Pencere > Control panel > Behavior  >  Mouse override delay:  0 ayarlayın
Setup menüye tıklayın, save tıklayın.
Güle güle kullanın.
Not: Smartnav yazılımı cd yoksa aşağıdaki bağlantıdan indirebilirsiniz.
https://s3.amazonaws.com/naturalpoint/software/SmartNav/SmartNAV_3.30.039.Final.exe




5 Şubat 2017 Pazar

Yardımcı teknoloji: Glassouse

Yardımcı teknoloji meraklılarına

Baş hareketlerini, fare hareketlerine dönüştüren gözlükle bilgisayar kullanmak mümkün. Tasarımı bir Türk tarafından yapıldı. Türkiye’de Tübitak ilgilenmedi, şimdi yurtdışından satın alabilirsiniz. 399 $
http://glassouse.com/

5 Ocak 2017 Perşembe

13 Ağustos 2016 Cumartesi

ALS hastalarında iletişim seçenekleri


ALS-MNH hastalığı, ilerleyici kas güçsüzlüğü nedeniyle zaman içinde konuşma, el becerisi, yutma, solunum işlevlerinde ilerleyici bozulmaya neden olmaktadır. Hastaların iletişim kurabilmesi için basit bir alfabe tablosu başlangıçta yeterli olsa da hareket yeteneğini kaybeden hastalarda teknolojik çözümler de mevcuttur.

Göz bilgisayarı nedir?

İleri derecede fiziksel engelliler için geliştirilmiştir. Vücudu tamamen hareketsiz fakat göz hareketleri sağlam hastalarda kullanılıyor. Göz hareketlerini izleyen bir kızılötesi kamera, kızılötesi ışık kaynağı ve bilgisayardan oluşur. Bu sisteme göz takip sistemi (eyetracking) adı verilir. Ayrıca iletişim için geliştirilmiş bir yazılıma gerek vardır. Dünyada en çok bilinen Tobii, Dynavox, Lc technologies ürünleridir. Özellikle ALS, locked-in sendromu gibi fiziksel durumlar için geliştirilmiş dünya markalarıdır. Kalibrasyon, ışık ayarı sorunları en az seviyeye getirilmiştir. Çevrebirim kontrol (ışık, tv, perde, klima vs, fonksiyonları da bulunmaktadır (opsiyonlu) fiyatları 10000 tl civarındadır.

Bunların dışında son yıllarda daha çok bilgisayar oyun amaçlı, daha ucuz göz takip donanımları piyasada bulunmaktadır. Fiyatları 1000-1500 $ (bilgisayar hariç) civarında, usb 3 gereklidir. Örneğin, Smarttek eye navigator

Göz kırpma ile bilgisayar kullanmak

Göz kırpma hareketi sağlam olan hastalarda bir gözlük yardımı ile kırpma hareketi bilgisayarda tıklama işlemine dönüştürülür. Tarama özelliği olan özel yazılımı ile birlikte gelmektedir. fiyatı 1200$ civarında (bilgisayar hariç) Örneğin Eyetouch gözlük

Switch butonu ile bilgisayar kullanmak

Bir butona basarak bilgisayarda tıklama işlemine dönüştürülür. Tarama özelliği olan özel yazılımı ile birlikte gelmektedir. Switch butonu ve adaptörü 100$ civarındadır. Yazılımı 500 $ civarındadır. Örneğin Onscreencommunicator

Baş hareketleri ile bilgisayar kullanmak

Bir Kızılötesi kamera ve alın bölgesine yapışan bir yansıtıcıdan oluşur. Baş hareketleri, bilgisayarda mouse hareketine dönüştürülür. Sanal Klavye ve otomatik tıklama programı ile bilgisayar kullanmak mümkündür. Konuşamayanlar için metin okuyucu programlar mevcuttur. Fiyatı 1000 $ civarındadır (bilgisayar hariç) Örneğin Smartnav kamera

ALS-MNH Derneği imkânlar elverdiğince iletişim desteği vermektedir. Hangi hastanın hangi sistemi kullanabileceği kişiye göre değişiyor. İletişim sistemi ihtiyacı olan hastalarımızdan aşağıdaki koşullarda olanlara destek vermeye çalışıyor.

1- Dernek resmî üyesi olmak

2- Aidat borcu olmamak

3- Baş, boyun, baş hareketleri, göz kırpma, göz hareketlerini gösteren bir video

4- Başvuru yazısı (bilgi@als.org.tr adresimize mail ile başvuru yapabilirsiniz)

Not: Tüm başvurular İstanbul merkezde değerlendirilmektedir. İletişim sistemi alımları, derneğe bağış geldikçe yapılmaktadır. Hastalarımızın anket sonuçlarına göre en uygun donanımlar tercih edilmektedir. Başvuru sırasına göre ihtiyaç karşılanmaktadır.