Yatakta kendi başına dönmek ve havalı yatak

Yatakta kendi başına dönmek zorlaştığında birkaç seçenek var. En yakınımız, eşimiz yardımcı olabilir ama 2-3 saatte bir uykudan uyanmak zorunda kalıyorlar. Uyku kalitesi bozuluyor ve ertesi gün için enerji ve motivasyon düşük oluyor. 

Havalı yataklar temel olarak vücudun ağırlığını dağıtmak ve aynı noktaya uzun süre bası olmasını engellemek için üretilmiştir. 

Baklava dilimi şeklinde havalı yataklarda, dilimler 10-15 dakika arayla sırasıyla şişirilir ve bir çeşit masaj etkisi nedeniyle yatağa temas eden vücut yüzeyinde kan dolaşımını arttırır.  Böylece yatak yarası olmaması için bir çözüm sunar. Kısa süreli yatakta kalacak hastalar için ucuz bir çözüm sağlar. Dezavantajları ise yatış pozisyonunu değiştirmez.  Yazın terleme, kışın üşüme yapabilir. Dilimler 2 farklı bölgede olsa da vücut ağırlığını eşit olarak dağıtmaz.  Bu nedenle rahatsızlık verebilir.   

Boru tipi havalı yataklar enine silindir şeklinde hava keselerinden oluşur. Üç sıralı ardışık sırayla şişirip indirecek bir motor sistem vardır.  Vücut ağırlığını eşit olarak dağıtır. Terleme yapmaz. Daha az gürültülüdür. Kışın üşüme yapabilir.  Yatak yarası olmaması için iyi bir çözümdür. Ancak yatakta pozisyonlardırma yapmaz. 

Pozisyonlardırma özellikli havalı yataklar ise boru tipi havalı yatak özellikleri yanısıra sağda ve solda uzunlamasına 2 adet hava kesesi sayesinde 5-15 aralıkla sırayla sağ ve sol tarafı şişirerek ortalama 10-15  derecelik bir dönme hareketi sağlar.  Dönme hareketi sırasında yatak, çarşaf vs gerginlikten dolayı ses yapabilir. Uyku bölünebilir.  Alışmak gerekiyor. 

Havalı yatak basınç ayarları önemlidir. Basınç ayarını % 10 dan başlayarak rahatlık durumuna göre birkaç gün denemek ve çok gömülürse basınç ayarlarını yükseltmek tavsiye ediliyor. 

Titreşimli yataklar:  

Bedaid yataklar, Titreşimi modüler bloklardan oluşur. Uzun süreli hareketsiz yatan hastalarda,  özellikle ALS hastalarında tavsiye edilmiyor. Pozisyon veren boru tipi havalı yataklar daha konforlu uyku sağlıyor. 

Tempur yataklar: 

 Vücudun; TEMPUR malzemesine baskı uyguladığı noktalarda malzeme, meydana gelen basıncı tüm kullanım bölgesine eşit bir biçimde yayarak reaksiyon göstermektedir. Bu nedenle TEMPUR’un basıncı azaltan özellikleri kan dolaşımını düzenler.

ALS hastalarında ve hareketsiz durumda uzun süre yatan hastalarda hastayı çevirmek, masaj yapmak, kan dolaşımını arttıracak hareketler ile kan dolaşımını desteklenmesi önemlidir.  

Yatak yarası: Havalı yatak mı yoksa medikal koyun postu mu?

Medikal koyun postu hakkında:
Doğal malzemelerin insan sağlığı alanında kullanımı oldukça makul ve destek gören bir yaklaşımdır. Ancak tıbbi malzeme olarak kullanılabilmesi için mevcut teknolojik çözümlere alternatif veya en azından daha avantajlı olduğuna dair kanıtların mevcut olması gerekiyor. Yapılan araştırmalarda yatak yarası riski olan hastalarda Avustralya koyun postu ile hiçbir önlem alınmayan, riskli hasta grubu bakımevi koşullarında karşılaştırılmış ve doğal koyun postunun hiçbir önlem alınmayan karşılaştırıldığında kuyruk sokumu bölgesine yatak yarası (sacral pressure sore)  oluşmasını engellediği gösterilmiştir. Ancak mevcut aktif havalı yatak sistemi ile karşılaştırma yapılmamıştır. Yapılan yayınlar daha çok fiyat/performans açısından değerlendirildiğinde hiçbir önlem alınmayan hastalarla karşılaştırıldığında avantaj olduğunu bildirmektedir.
ALS hastaları arasında herhangi bir araştırma bulunamamıştır.
Sonuç olarak aktif havalı yatak ile doğal koyun postu arasında ALS hastaları için herhangi bir görüş birliği yoktur.

The Prevention and Management of Pressure Ulcers in Primary and Secondary Care

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25340232