Beyin dokusu üzerinde yapılan yeni bir çalışmaya göre, amiyotrofik lateral skleroz (ALS) teşhisi konan kişilerin üçte birinden fazlası aynı zamanda frontotemporal demans (FTD) belirtileri de gösteriyor.
İncelenen dokuların %90'ından fazlasında, hastalarda sinir hasarına katkıda bulunan ALS'nin ayırt edici özelliği olan TDP-43 proteini kümeleri vardı. Ancak FTD belirtileri olan ALS hastalarında daha yaygın kümelenmeler görüldü. Araştırmacılar ayrıca, doku analizi klinik muayene ile karşılaştırıldığında, FTD'deki klinik sunumdaki geniş değişkenlik nedeniyle ALS'nin ALS-FTD'den daha doğru bir şekilde teşhis edildiğini belirtti.
İspanya'daki Sant Pau Araştırma Enstitüsü'nde araştırmacı ve başyazar olan Álvaro Carbayo bir basın açıklamasında, "Nöropatolojik [sinir dokusu incelemesi] çalışmaları ve klinik özelliklerle doğrudan ilişkili, ALS ve frontotemporal demans gibi hastalıkların temeline ilişkin bilgilerimizi genişletmemize yardımcı olarak biyobelirteçler ve spesifik tedaviler üzerine gelecekteki çalışmalara kapı açıyor" dedi.
"Frontotemporal lobar dejenerasyonda klinikopatolojik korelasyonlar: motor nöron hastalığı spektrumu" başlıklı doku inceleme çalışması Brain dergisinde yayımlandı.
Motor nöron hastalığı olarak da adlandırılan ALS, ilerleyici kas güçsüzlüğü ve erimesi (atrofi) ile kendini gösterir. Beyin, beyin sapı ve omurilikteki istemli kas hareketlerini kontrol eden özelleşmiş sinir hücreleri olan motor nöronların dejenerasyonundan kaynaklanır. FTD, davranış ve dilde değişikliklerle kendini gösteren bir demans grubudur. ALS gibi, bu hastalık da motor nöron dejenerasyonundan kaynaklanır, ancak esas olarak iki farklı beyin bölgesindeki, frontal ve temporal loblardaki nöronları etkiler.
ALS hastalarının çoğunda ve FTD hastalarının yarısına kadarında motor nöron işlevi, TDP-43 proteininin yanlış katlanmış bir versiyonunun toksik birikimi nedeniyle bozulur. Bu iki hastalık aynı zamanda C9orf72, TBK1 ve TARDBP genlerindeki mutasyonlarla da ilişkilidir. Ayrıca, ALS hastalarının yaklaşık yarısı davranış ve biliş değişiklikleri geliştirecek ve tahmini %10-15'i FTD tanısı için kriterleri karşılayacaktır.
Beyin dokusu analizi, FTD'nin kesin tanısı için referans olmaya devam ettiğinden ve ALS'de bu analizleri gerçekleştiren çok fazla çalışma olmadığından, ALS hastalarında FTD'nin kesin sıklığını tahmin etmek zordur.
Bunu öğrenmek için Carbayo ve Ricard Rojas, MD, PhD liderliğindeki bir araştırma ekibi, FTD sıklığını analiz etmek ve ayrıca klinik, genetik ve dokuyla ilgili özelliklerine göre belirli alt grupları tanımlamak için FTD olan ve olmayan ALS hastalarının klinik verilerini ve beyin dokusunu inceledi.
Carbayo, "Nörodejeneratif hastalıkların bu spektrumunu daha iyi anlamak ve hastalarımıza daha iyi bakım sağlamak için birlikte çalışmamız çok önemli" dedi
Araştırmacılar, ölüm ve beyin bağışı yaş ortalaması 66,4 olan 124 hastadan alınan beyin örneklerini inceledi. Araştırmacılar, bunların arasında 44'ünün (%35,5) FTD (ALS-FTD) ile ilişkili özellikler gösterdiğini ve bunun önceki klinik tahminleri aştığını belirtti.
FTD olsun ya da olmasın neredeyse tüm beyin örneklerinde (%93,6) TDP-43 protein agregatları vardı. FTD belirtileri olanların %90,9'unda TDP-43 agregatları vardı ve bu agregatlar beyin dokusunda sadece ALS hastalarına kıyasla daha yaygın bir şekilde dağılmıştı.
Klinik takip sırasında hastaların %38,7'sinde bilişsel veya davranışsal değişiklikler görülmüştür, ancak FTD grubundaki hastalarda bu değişiklikler sadece ALS olanlara göre önemli ölçüde daha fazladır (%88,6'ya karşı %13,3).
FTD klinik tanısı, FTD bulguları olan ALS hastalarında, sadece ALS olanlara göre daha yaygındı (%67,4'e karşı %6,3). Beş hasta FTD'nin doku bulguları olmadan FTD tanısı aldı, ancak beyin dokusunda bilişsel-davranışsal bozukluğu açıklayabilecek hastalıkla ilişkili başka değişiklikler vardı.
Ekip, klinik veriler ve doku analizi arasındaki teşhisi karşılaştırdığında, ALS hastalığı ALS-FTD'ye göre daha doğru teşhis edildi (%93,8'e karşı %61,4).
ALS ve ALS-FTD arasındaki sağkalım oranında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamış, her iki grup da benzer bir hastalık süresi göstermiştir. Başlangıç bölgesi, yüz ve boğazı etkileyen semptomların varlığı veya hastalığa neden olan mutasyonlardan bağımsız olarak da benzer sağkalım oranları bulunmuştur.
ALS ile ilişkili genetik mutasyonlar ALS-FTD'de ALS'den daha sık görülmüştür (%31,8'e karşı %5) ve C9orf72 mutasyonları beyin dokusunda FTD bulgularıyla bağımsız olarak ilişkilendirilmiştir.
Carbayo, "Hastaların klinik sunumunda, patolojik ve genetik özelliklerinde şaşırtıcı bir heterojenlik [değişkenlik] gözlemledik ve diğer serilerde tanımlanandan daha yüksek bir frontotemporal demans sıklığı tespit ettik" dedi.
Araştırmacılar şöyle diyor: "Nöropatolojik olarak doğrulanmış MND vakaları serimizde %35,5'lik bir [FTD] sıklığı tanımlıyoruz. ALS-FTD spektrumu, özellikle spesifik alt grupları tanımlamanın özellikle zor olduğu [FTD] hastalarında olmak üzere, tüm yönleriyle oldukça heterojendir."