Koruyucu ve önlem amaçlı trakeostomi

Koruyucu ve önlem amaçlı trakeostomi ALS hastalarında solunum ve yutma güçlüğü başladığında tavsiye ediliyor. 

Trakeostomi ameliyatı: 

Aslında  ALS hastalarında trakeotomi ameliyatı yapılır. Yani anatomik açıdan oldukça zararsız ve geri dönüşü olan bir girişimdir. Trakeostomi ve trakeostomi ameliyatı farklı ameliyat olmasına rağmen genellikle her iki terim de aynı anlamda kullanılmaktadır. 

Trakeotomi ameliyatının 4 önemli avantajı vardır: 

• Akciğere en yakın yoldan bir hava girişi olması (Normalde ağız-burundan nefes alırken nefes alma ve verme sırasında bir hava boşluğu oluşmasını engeller) 
• Gerektiğinde solunum cihazına bağlanmak kolay olu
• Öksürükle çıkarılamayan balgam temizliği aspirasyon cihazı ile kolayca yapılır
• Yutma güçlüğü nedeniyle akciğerlere sıvı gıdaların kaçmasına engel olur (Trakeostomi kanülü balonunun faydası) 

Dezavantaj ise, burun yolu kullanılmadığı için ortam havası nemlendirmek gerekir 

Aspirasyon konusunda temizlik ve hijyen kurallarına uymak gerekiyor 

Aspirasyon için başkasının yardımına ihtiyaç duyuluyor. 

Trakeostomi sonrasında nemlendirici kullanımı 

Birinci hafta ve daha sonraki günlerde hastanın soluduğu havanın nemlendirilmesi trakeit ve krut oluşumunu önlemek açısından son derece önem taşımaktadır. Ayrıca silyaların  (nefes borusu içini döşeyen hücreler) düzenli bir fonksiyona sahip olmalan için en azından % 60 lık bir nem oranına ihtiyacı vardır. ( Oda havasının nemi % 35'in altındadır).

Hastaya yardımcı solunum tatbik edilsin veya edilmesin hasta oksijenli hava veya sadece atmosferik havayı alması halinde de solunan bütün gazların nemlendirilmiş olması gerekmektedir.

Trakeostomi yapıldığı zaman trakea ve solunum sistemi birden bire o güne kadar alışık olmadığı nemden yoksun bir hava ile karşılaşır. Nazofarenks yolu ile alınan bu hava yeterince su ile doyurulamaz ve vücut ısısına getirilmezse buna alışık olmayan trakea ve bronşlardan bol miktarda su kaybı olacaktır. Hem vücut suyunun kaybı ve hem de respiratuvar sistemdeki sekresyonun koyulaşması kaçınılmaz hale gelecektir.

Koyulaşmış sekresyonun bronşiyal yoldan dışan atılması imkansız olacaktır. Bu yeni duruma adapte olmaya çalışan nefes borusu, fizyolojisi dışındaki su kaybına mani olabilmek için çok yapışkan bir sekresyon salgılayacak ve bu sekresyonla mukozasını korumaya çalışacaktır. Hareketsiz ve değişkenlik vasfını kaybetmiş olan bu sekresyon patojen mikropların üremesi için ideal bir ortam olacaktır. Aynı zamanda çok yapışkan sekresyon kolaylıkla atılamadığı için birikecek ve hava yolunda tıkanmalar meydana gelecektir. Hasta yardımcı solunum aygıtına bağlı değilse havanın nemlendirilmesi basit yöntemlerle de temin edilebilinir. Basit ısıtılmış nemlendirici aerosol veya nebülizatör bu maksat için yeterlidir. Su partiküllerinin solunan hava veya gaz kanşımı içersinde dağılmış ve homojen olarak bulunması faydalıdır. Su partikülleri üç mikron veya daha ufak olmalıdır. Ancak bu boyutlardaki su partikülleri trakeobronşial kanalların iç bölümlerine kadar erişebilirler. Nemlendirilmiş hava bronkial sekresyonu da yumuşatıcı olarak rol oynar.

Solunum cihazına bağlı olmayan trakeostomili hastalarda kanül ucuna uygun küçük ısı-nem değişimi filtreleri kullanılıyor. 

Solunum cihazına bağlı hastalarda solunum hortum devresine nemlendiricili bakteri filtresi eklemek gerekir. Bazı solunum cihazlarının kendi orijinal ısıtıcı nemlendirici aksesuarları vardır. Firmanızdan teknik bilgi isteyiniz. Ayrıca bağımsız ısıtıcı nemlendirici aksesuarlar da solunum devresine ilave edilebilir. Ancak elektrikli ısıtıcı nemlendirici aksesuarlar çok sık temizlenmelidir, zira bakteri üremesine yol açarlar.

Solunum cihazına bağlı hastalarda   solunum havasının ısıtılması-nemlendirilmesi için hme (Heat-moisture exchange) tipi filtre kullanılır. 

ALS hastalarında balonlu (cuffed) trakeostomi kanülü kullanılır. 

Trakeostomi kanülleri kural olarak aylık değişim gerektirir. Fakat silikon, düşük kaf basınçlı, içeriğinde toksik kimyasallar bulunmayan kanüller, 6-8 ay kullanılabilir. 

Kuru hava nedeniyle tıkanma ihtimali olan bölgelerde yedek iç kanüllü trakeostomi kanülleri kullanılabilir. 

Bu tür kanüller, kuru balgam nedeniyle tıkanma oluşursa yedek iç kanül değişimi yapılır, kirli, tıkalı kanül temizlenir. Hasta havasız kalmaz. 

Balonlu kanülün 2 amacı vardır 

• Kanülün sabitlenmesi ve trakeostomi deliğinden çıkmasını engellemek 
• Ağızdaki tükrük, balgam, gıda artıklarının nefes borusuna kaçmasını engellemek 

Balonun şişik olması  gerekiyor. Ancak balonun soluk borusuna bası yapması nedeniyle bazen soluk borusu cidarında yara oluşabiliyor. Bunu engellemek için hastanın ağız bakımı ve ağız içi aspirasyonu yapıldıktan sonra birkaç dakika balonu indirip tekrar şişirmek tavsiye ediliyor. 

Kanül değişimi: 

Genellikle ameliyattan sonra eve taburcu olan hastalarda ilk değişimin 1-2 ay sonra hastanede yapılması tavsiye ediliyor.  Trakeotomi yara yerinin tamamen iyileşmesi 5-6 ay zaman alabilir. Kanül değişimi için eve gelen sağlık profesyonelleri bazen kanülün hastanede değişmesini tavsiye edebilir. 

Aspirasyon rengi, kokusu şeffaf ve kokusuzdur. 

Balon sertleşiyor ise trakeostomi kanülü değişim zamanı gelmiş olabilir 

Balonu patlamış kanül değiştirilir. 

Kanül pansumanı sırasında kanülün cilde yapıştığı görülürse kanül değişimi gerekebilir 

Kanülün trakeotomi deliği civarında et parçası olabilir, gümüş-nitrat çubukla dikkatlice yakılabilir (ilk kez bir profesyonel yapmalı) 

Pansumanda Oksijenli su yeterlidir. 

Solunum cihazına bağlı olmayan trakeostomi ameliyatlı hastalar, Pulse oksimetre takip öneriliyor 

Konuşma yeteneğini kaybetmemiş ve trakeostomi ameliyatı olan hastalar balon indirildiğinde ve kanül ağzı kapatmak suretiyle konuşmayı deneyebilir. 

Yutma güçlüğü olmayan hastalar trakeostomi sonrasında da ağızdan beslenmeye devam edebilir. 

Konuşma kanülleri ALS hastalarında çok verimli olmuyor. Ancak bazı kas hastaları ve nadir de olsa bazı ALS hastaları solunum cihazı olmadan konuşma valfleri ile daha anlaşılır konuşabiliyor. Aynı şekilde solunum cihazına bağlı fakat konuşma yeteneğini henüz kaybetmemiş hastalar konuşma valfleri ile daha anlaşılır konuşabiliyor. 

Trakeostomi ameliyatı hazırlık

Trakeostomi kanülü: 
Ameliyat sırasında yerleştirilen kanül ölçülerine doktor karar verir.
İlk yerleştirilen kanül genellikle 1 ay sonra değişecektir.
İlk yerleştirilen kanülün marka, model ve ölçülerini bilmek iyi olur. Sonraki kanül için muadili bulmak kolay olur.
Solunum cihazı: 
Sgk deposunda cihaz bakımı, temizliği yapılmıyor!  Size verilecek cihazın teknik servisi ile konuşun.
Cihaz bataryası ortalama 2-3 saat gidiyor. İkinci el cihazların batarya süresini öğrenin.
Eğer hasta cihaza uyum sağlamazsa başka cihaz sgk dan deneme hakkınız var. Dr rapor yazıyor.
Sgk da cihaz yoksa "mevcut değildir"  raporu yazar. Dışarıdan dilediğiniz solunum cihazı alabilirsiniz. 9720 tl sgk karşılıyor.
En iyi  cihaz olsa da baen hasta uyum sağlayamaz normaldir.
Dünyada ünlü, Türkiye’de ciddi teknik servis ağı olan cihaz markaları
Weinman
Covidien
Resmed
Philips respironics
Hoffrichter

Trakeostomi Tüpleri (kanülleri)

Bir trakeostomi tüpünün (kanül ile aynı anlamda)  ana bileşenleri tasarım aralığı boyunca evrenseldir. Tüp gövdesi yay şeklinde ve tek bir kanül veya çift kanül (iç ve dış) trakeostomi tüpü olarak tasarlanmıştır. Pozitif basınçlı havalandırmayı kolaylaştırmak ve aspirasyon riskini azaltmak için hava geçirmez bir balon olabilir. Ameliyatta veya değişim sırasında kolay yerleştirmek için bir kılavuz ile birlikte verilir. Boyun bağı, trakeostomi tüpünün sabitlenmesine ve konumunun stabilize edilmesine yardımcı olur.

Trakeostomi tüp boyutları

Trakeanın uzunluğu ve çapı kabaca bireyin büyüklüğü ile orantılıdır. Bir trakeostomi tüpü, üreticilerin "boyutları" ndan ziyade hastanın durumuna göre dış çapa, iç çapa ve uzunluğa göre seçilmelidir. Bu ölçüler, üreticiler arasında standardize edilmemiştir. Yani bir üreticiden bir "8 numara", başka bir "8 numara" göre farklı boyutlara sahip olma ihtimali yüksektir.

Tracheostomy tube dimensions

	ID without inner cannula	ID with inner cannula	Outside diameter	Length
Shiley LPC	n/a	7.6mm	12.2mm	81mm
Shiley DCT	n/a	7.6mm	12.2mm	79mm
Tracoe twist	n/a	8.0mm	11.4mm	76mm
Portex Blue Line Ultra	8.0mm	6.5mm	11.9mm	75.5mm

Trakeostomi tüpünün dış çapı trakeal çapın yaklaşık 2 / 3'ünden 3 / 4'e kadar olmalıdır. Genel bir kural olarak yetişkin kadınların çoğuna 10 mm'lik bir dış çapa sahip bir tüp yerleştirirken, 11 mm'lik bir dış çap çoğu yetişkin erkek için uygundur. Trakeal duvara travmayı ve uzun vadeli komplikasyonları en aza indirmek için tüp gerekenden daha geniş olmamalıdır.

Trakeostomi borusunun iç çapı, spontan solunum yapan bir hastada nefes alma işini ve ventilatörden kesilme sürecini etkiler. Trakeostomi tüpünün iç çapını kontrol ederken özel dikkat gösterilmelidir. İç kanül yerinde olacak şekilde çift kanül tüpü söz konusu olduğunda, ambalajdaki gösterilen iç çap bu durumu yansıtabilir veya yansıtmayabilir ve beklenenden çok daha küçük olabilir. Boyut belirleme için Uluslararası Standartlar Organizasyon Sistemine uygun olarak, 15mm bağlantı parçası dış kanülün bir parçası olduğundan, üretici isteğe bağlı olarak iç kanülün iç çapını belirtmekle yükümlü değildir.

Bir trakeostomi tüpünün ideal uzunluğu tüp ucu karinalardan birkaç santimetre yukarıda olacak şekildedir. Çok kısa olan bir tüp, zayıf konumlandırma nedeniyle kazara dekannülasyon veya kısmi hava yolu obstrüksiyonu riski taşır. Çok uzun olan bir tüp, karina üzerine çarpıp rahatsızlık ve öksürmeye neden olabilir.

Trakeostomi tüpü hastanın boynuna sıkıca sabitlenmelidir. Trakeal yaralanma ve kazara dekanülasyon riski oluşturan sebepler gözlenmeli, tüp üzerindeki baskıyı azaltmak için vantilatör boruları desteklenmelidir.

Tekli ve Çiftli kanüllü trakeostomi tüpleri

Havayla şişirilmiş balonlu fenestrasyonsuz tek bir kanül tüpü, kritik hastalık sırasında geçici trakeostomi gerektiren erişkin hastaların çoğuna uygundur.

İkili kanül tüpleri, iç kanül tıkanma durumunda çabucak çıkarılabilir ve bu nedenle Yoğun Bakım Ünitesinden taburcu olduktan sonra trakeostomi tüpü kullanmaya devam eden hastalar için daha güvenlidir.

Bu hastalarla ilgilendiren personel, bu tüplerin tasarımı ve işlevi konusunda bilgili olmalıdır. Bir trakeostomi tüpünün türü ve boyutu, hastanın durumu değiştikçe sürekli olarak gözden geçirilmelidir. Seslendirme ve konforu optimize etmek için çok çeşitli özel tüpler kullanılır.

Fentestrasyonlu tüpler ventilasyondan ayrılma aşamasındaki hastalar için düşünülür, çünkü konuşmayı kolaylaştırır ve fenestrasyon olmayan tüplere kıyasla konuşurken nefes alma yükünü azaltırlar.

Dikkat! ALS hastalarında konuşma bozukluğu farklı nedenlerle olduğu için her ALS hastası trakeotomi ameliyatı sonrasında fenestreli tüp kullanılsa bile konuşamayabilir. Trakeostomi sonrasında balon indirildiğinde anlaşılır seviyede konuşabilen hastalarda fenestreli trakeostomi tüpü önerilebilir.

Balonlu (cuffed) trakeostomi tüpleri

Trakeal yaralanma riskini azaltmak için, balon yönetiminde minimal kapama volümüne özen gösterilmesi gereklidir. Dikkatli bir şişirme tekniği içermeli ve şişirme hacminin ve manşon basıncının izlenmesi gereklidir. Trakeal duvar hasarı ve aspirasyon riskini en aza indirgemek için balon basıncı 25-34 cmH2O arasında, ancak tercihen bu aralığın alt sınırında muhafaza edilmelidir. Çoğu hasta için balon yavaş yavaş şişirirken hastanın boğazından helen basınçlı havanın kesildiği basınç muhafaza edilmelidir. Aşırı şişirmek balonun patlamasına neden olabilir.

Standart ve daha uzun boylu trakeostomi tüpleri

Trakeostomi tüpleri hem standart hem de daha uzun boylarda mevcuttur. Standart uzunluklu tüpler genellikle normal hava yolu anatomisine sahip hastalarda kullanılacak şekilde tasarlanmıştır. Bununla birlikte, standart tasarımlı trakeostomi tüplerinin uzunluğu ve açısı, bazı yoğun bakım hastaları için çok kısa olabilir ve uygun olmayabilir ve komplikasyon riski taşır.

Daha uzun trakeostomi tüpleri, sabit veya ayarlanabilir uzunlukta) mevcuttur.

Sabit uzun boy tüpler, proksimal kısımda (stoma ve trakea arasında) veya tüpün distal kısmında (trakea içinde) uzatılabilir.

Derin yerleşimli trakealar, yani obezite, guatr, boyun kitlesi nedeniyle kalın boynu olan hastalar için ek proksimal uzunluk gereklidir. Trakeal problemleri olan ancak boyun anatomisinin normal olduğu, örneğin trakeomalazi, trakea stenozu için ekstra distal uzunluk gereklidir.

Ayarlanabilir ve esnek (takviyeli) trakeostomi tüpü yukarıdaki hastalardan herhangi birinde kullanılabilir, ancak boyun bağlantısının kilitleme mekanizması hasta için kullanışsız olabilir ve uzun süreli kullanım için daha uygun değildir. Bu gibi durumlarda, hastanın anatomisi için uygun proksimal veya distal uzantıya sahip çift kanülle sabitlenmiş daha uzun bir tüp daha rahat olabilir.

Shiley kanül ölçüleri 

LPC Düşük Basınç Kaflı Trakeostomi Tüpü, silindirik kafı ile narin dokuyu korur ve vücut sıcaklığında yumuşayan yüksek kalitede, esnek materyalden üretilmiştir.

FEN Fenestreli Düşük Basınç Kaflı Trakeostomi Tüpü, üst solunum yolu solumasını kolaylaştırarak hastanın tüpten vazgeçmesineolanak verir.

a. İntegral 15 mm dönme-kilit konnektörü olan iç kanül, yardımcı ekipmanın bağlanmasına izin verir ve kolay inspeksiyon için şeffaftır.

b. 15 mm konnektörü ve beyaz 15-mm başlığı olan Fenestreli İç Kanül.

c. Düzgün, yuvarlak uçlu obturator girişi ( kolay insert ) kolaylaştırır.

d. Dekanülasyon Fişi (DCP), üst solunum yolu solumasına izin vermek için dış kanüle bağlıdır.

Rüsch kanül ölçüleri 

Tracoe twist 301 ölçüler 

Kaynaklar:

1. ICS TICS. Standards for the care of adult patients with a temporary tracheostomy Standards and Guidelines 2008

2. Fikkers BG, van Veen JA, Kooloos JG, Pickkers P, van den Hoogen FJ, Hillen B, et al. Emphysema and pneumothorax after percutaneous tracheostomy: case reports and an anatomic study. Chest 2004;125(5):1805-14

3. Hess DR. Tracheostomy tubes and related appliances. Respir Care 2005;50(4):497-510

4. Crimlisk JT, Horn MH, Wilson DJ, Marino B. Artificial airways: a survey of cuff management practices. Heart Lung 1996;25(3):225-35

5. Bernhard WN, Cottrell JE, Sivakumaran C, Patel K, Yost L, Turndorf H. Adjustment of intracuff pressure to prevent aspiration. Anesthesiology 1979;50(4):363-6

6. Mallick A, Bodenham A, Elliot S, Oram J. An investigation into the length of standard tracheostomy tubes in critical care patients. Anaesthesia 2008;63(3):302-6

http://covidien.scene7.com/is/content/Covidien/shiley-flexible-tracheostomy-tubes-product-family-overview-video

Trakeostomi ameliyatı hakkında

Trakeostomi, ana nefes borusu (trakea)nun önünde bir delik oluşturup bu delik içinden yerleştirilecek bir tüp ile hastaya nefes alacağı bir yol veya solunum desteği sağlanması işlemidir.

Üst solunum yollarında darlık ya da tıkanma olması, bilinç zayıflaması nedeniyle bir hastanın kendi kendine nefes alaması, kalıcı veya uzun süreli olarak dışarıdan solunum cihazı (mekanik ventilatör) ile solunum desteği verilmesi gereken durumlara bağlı oluşabilecek olumsuzlukları engellemek için uygulanır. Ayrıca soluk borusuna takılan tüplerin, ağız veya burundan uygulanmasında güçlük/imkansızlık yaşanan durumlarında acil olarak uygulanabilir. Acil durumlarda uygulanması gereken trakeostomi için sizden onam alınmayabilir.

Trakeostomi sayesinde üst solunum yolundaki yapıların korunması, sekresyonların temizlenmesi, akciğerlere daha fazla hava ve oksijen verilebilmesi mümkün olur. Hastalara yoğun bakım ünitesi dışında da bakım imkanı sağlanmasına yardımcı olur. Trakeostomi uygulamasına gereksinim duyulan hastalığın tedavisi sona erdiğinde, trakeostomi tüpü çıkarılır ve oluşan delik hızla kapanır.

İşlemin uygulanmaması durumunda karşılaşılabilecek sonuçlar

Hastanın nefes alması mümkün olamayabilir. Bazı hastalarda, ağızdan nefes borusunun içine konan tüp nedeniyle nefes borusunda kalıcı darlık, iltihaplanma ya da önemli kanamalar oluşabilir. Balgam temizliği yeterli olarak yapılamaz ve solunum sıkıntısı riski artar.
İşlemin alternatifi: Hasta ağızdan konacak bir tüple solutulabilir (mümkün olan durumlarda) ancak uzun süre kaldığında bu tüpün neden olacağı riskler daha fazladır (nefes borusunda daralma, kanama, iltihaplanma vs). Üstelik bu yol hasta için her zaman güvenilebilir bir yol değildir. Hasta ağzını kullanamadığından ağız hijyeni bozulur, bu da iltihaplanmalara neden olabilir. Hastanın yemek yemesi de mümkün olmaz.

Bazı hastalarda, hastanın durumunun ve şartların uygun olması halinde cerrahi bir kesi yerine küçük bir kesi ve genişletme yoluyla da trakeostomi işlemi yapılabilir.

Ameliyattan önce: Bir hekim size ve/veya yakınınıza, Veli ya da yasal vâsisinize ne yapılacağını anlatacak ve bir aydınlatılmış onam formu imzalatacaktır. Bu, tüm işlemi anladığınızdan emin olmak için gereklidir. Eğer herhangi bir soru ya da kaygınız varsa, lütfen çekinmeden sorunuz. Ancak, size yapılması planlanan tanısal veya tedaviye yönelik ameliyat ve uygulamaların, ameliyat öncesinde veya sırasında, önceden planlanmayan tıbbi durumların ortaya çıkması nedeniyle tamamlanamayabileceğini, birden fazla seansta gerçekleştirilebileceğini veya hiç uygulanmayabileceğini bilmeniz gerekir.
Ameliyat süreci: İşlem genellikle genel, bazen de lokal anestezi altında yapılır. İşlem daha önceden planlanmış ve genel anestezi altında yapılmasına karar verilmiş ise, anesteziye ilişkin bilgi ve olası riskler ilgili uzman tarafından size ayrıntılı olarak anlatılacak ve ayrı bir onam formu imzalatılacaktır.

Girişim, hastanın durumuna bağlı olarak hasta başında ya da ameliyathanede gerçekleştirilecektir. Boyundan yapılacak bir kesi ile nefes borusuna ulaşılır. Nefes borusunun ön yüzünde bir delik oluşturulur ve bu delikten nefes borusunun içine bir tüp yerleştirilir. İşlem yaklaşık yarım saat sürer.
Planlanan işlem sırasında, beklenmeyen veya istenmeyen bazı durumlarla karşılaşabilir. Böyle bir durumda, sizin sağlığınız için en uygunu olması şartıyla ek girişimler yapılabilir.

Kaynak: 

Sık aspirasyon ihtiyacı sebepleri

1- Mukus tıkaç olabilir (genellikle kuru hava, yetersiz nem, Ventilatör havasının soğuk olması vs)
çözüm: Aspirasyon öncesinde Serum fizyolojik 1-2 cc, bol sıvı içirilmesi, sağ ve sol bronş aspirasyonu ayrı ayrı yapılmalı.
2- Bahar mevsimi
polenler vs...
Çözüm: Sık filtre değişimi, antiallerjik ilaçlar birkaç gün kullanılabilir
3- Akciğer enfeksiyonu
ateş ve yan ağrısı olur, şiddetli çarpıntı, halsizlik vs...

Aspirasyonda gelen sıvının rengi, kokusu bir fikir verebilir. Kötü kokulu, sarı, yeşil renkli ise enfeksiyon belirtisidir. 
Solunum yetmezliği giderek artar, hastaneye gitmek gerekebilir.
4- Kanül sorunu: Kanül balonu sertleşir veya etrafında kuru birikintiler oluşur, aspirasyon ihtiyacı artar, kanül değişimi çözüm olabilir.

 
Not: Aspirasyon yaparken balonu indirmek faydalı oluyor, aspirasyon sırasında ciğerden vakumla çekilen hava yerine yukarıdan ağızdan taze hava girişi hastanın bunalmasını engeller.

6 aylık kanüller ve enfeksiyon konusu: Normalde akciğer steril bir ortam değildir. Havadaki her türlü toz, bakteri, virus vs normalde solunan havada mevcuttur. Balgam ise bu tozu bir şekilde atılmasına yardımcı olur. Trakeostomi yeri ilk 1-2 aydan sonra iyileşiyor. Burada enfeksiyona neden olabilecek şeyler şunlardır: 

Aspirasyon sondasının  steril olmaması ve kirli olmasıdır. 

Yutma güçlüğü olan hastalarda ağızda biriken gıda artıklarının nefes borusuna kaçmasıdır. Trakeostomi olan hastalarda kanül balonu inik veya patlak ise bu risk artar. 

Kişisel tecrübem: Ventilatör firmaları solunan havanın nemlendirme ve ısıtılması gerektiğini gözardı ediyorlar. Ben, trakeostomi kanülü, solunum cihazı ve orjinal elektrikli ısıtıcı nemlendirici kullanıyorum, 10 yıldır 6 aylık, yedek iç kanüllü, düşük balon basınçlı, termoplastik balonlu kanül kullanıyorum memnunum.

Ayrıca şuraya da bakabilirsiniz

Trakeostomi kanülleri

Trakeostomi kanülleri ile ilgili bir derleme (pdf)
İndirmek için tıklayınız

Kaynak:
Zuhal Karakurt: Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Solunumsal Yoğun Bakım Ünitesi, İstanbul, Türkiye
www.toraks.org.tr

TRAKEOSTOMİ KANÜLLERİ, KULLANIM SÜRESİ

Trakeostomi kanüllerini gruplayacak olursak
* balonlu (cuff) kanüller
* balonsuz kanüller
-  Plastik
- Gümüş (Koruyucu amaçlı trakeotomi dışında ALS de gümüş kanül pek tercih edilmez. Özellikle solunum cihazına bağlanan hastalarda balonlu (cuff) plastik veya polikarbonat, silikonlu kanüller tercih edilir)
Balonlu (cuff ) kanüller 2 gruba ayrılır
1- Kısa süreli kullanım disposable (kullan-at kanüller) 1 aylık
2- Uzun süreli kanüller (6 aylık)
a:) yedek iç kanüllü trakeostomi kanülü (Inner canula)
b) iç kanülü olmayanlar

Kısa süreli kullanılan kanüller ucuz ve enfeksiyon açısından avantajlıdır fakat her ay değişim gerekiyor. Hastaneye gitmek problem oluyor.
Örnek: Bıçakçılar, portex
Uzun süreli kanüller pahalı ve enfeksiyon riski var fakat 6-8 ayda bir kanül değişimi, hastaneye yatışın seyrek olması  açısından avantajlı, bu nedenle uzun süreli kullanmaya uygun kanüllerin iç kanüllü olan tipleri tercih ediliyor. Kanül tamamen değişme yerine 1-2 günde iç kanülü değişebilir, yedek iç kanül temizlenir.
Örnek: Tracoe 301, shilley iç kanüllü tip kanüller

Plastik tipi kanülleri ayda bir değiştirmek gerekiyor.

Poliüretan konektörlü uzun süre kullanılan kanüller ortalama 6-8 ayda bir değiştirilir. Uzun süreli kullanıldıklarında balon sertleşir, şişirme indirme sırasında nefes borusu iç cidarını tahriş eder, aspirasyon gereksinimi artar, balgam rengi sarıya dönebilir. Ayrıca kanül eskidikçe üzerinde bakteri yerleşme riski artmaktadır.

İlk değişimde dikkatli olmak gerekir. KBB  Uzmanı evde yapabilir. Evde yapılamayacaksa bunu söyler.

İlk değişimde hafif yapışıklık olabilir bu nedenle değiştirme sonunda hastanın biraz kanaması olabilir. Zira kanama olacak yere balon zaten tampon görevi görür. Gerekirse balon 12 saat şişik bırakılır.

Değiştirme sırasında sprey ile uyuşturulur, acı hissedilmemektedir. En fazla gıcık hissi olmakta, o da çok kısa sürede geçmektedir. Yeni kanülün takılması birkaç saniye sürer.

İç kanülü olan uzun süre kullanımlı trakeostomi kanüllerinde, iç kanülü ılık suda yıkadıktan sonra Savlon  Solüsyonunda temizleyerek kullanabilirsiniz.4 ölçü su+1 ölçü Savlon (sarı renkli antiseptik solüsyonu) karışımında kanülü tam olarak ıslatacak büyüklükte bir kavanozda 10-15 dakika bekletip bol suyla durulayın. Veya ayrı küçük bir cam kavanozda  durulamaya bırakın. Oradan da gazlı bez bulunan bir kutuya alıp kuruması için bekletin.

Trakeostomi yerinin pansumanı için Batikon kullanabilirsiniz. Zamanla Trakeotomi yerine yara iyileştiği için pansuman gerekmeyebilir.

Not: Kanül kutusunda 6 aylık veya aylık ibaresi yoktur. Hepsi aylık olarak değişir. Ancak içeriğinde fitalat içermeyen kanüller daha uzun süreli kullanmaya uygundur.
Plastik esaslı veya benzeri (disposable - Aylık veya 6 aylık kullan-at malzeme) kanüller aylık veya 6 aylık kulanılıp değiştir.
Poliüretan esaslı veya silikon esaslı kanüller, 6 ayda bir değişiyor. Bazı modellerde ayrıca 2 adet yedekli iç kanül vardır, tıkanınca iç kanülü yedeği ile değiştirilen kanüller oldukça pratiktir.

6 aylık kanüller heyet raporu olursa SGK tarafından ödenmektedir.
KBB Uzmanı tarafından silikon, düşük basınç kaflı, poliüretan konnektörlü kanül olarak yazılmalı. Bkz: SUT